Strach

Nie spodziewałem się, że „Strach” aż tak mocno wejdzie mi do głowy. Wiedziałem, że Karika lubi mrok, izolację i rzeczy, których lepiej nie próbować wyjaśniać do końca, ale tutaj zrobił coś jeszcze. Wziął małe, zimne słowackie miasteczko, wrzucił tam faceta po przejściach, puste mieszkanie po rodzicach, znikające dzieci i mróz tak mocny, że już sam opis temperatury poniżej minus trzydziestu stopni potrafi człowieka ścisnąć. Niby tylko zima. Taka prawdziwa, ciężka, z lodem, śniegiem i krótkim dniem. Tylko że w tej książce zima nie jest tłem. Ona jest czymś złym. Czymś, co ma własny oddech i cierpliwie czeka.

Bardzo dobrze działa tu to, jak autor stopniowo zmienia odbiór rzeczywistości. Z początku można sobie tłumaczyć wszystko normalnie. Ktoś się przestraszył, ktoś coś źle widział, może przypadek, może plotka, może zwykła ludzka panika. Tylko że tych drobiazgów robi się coraz więcej. A gdy pojawiają się papierowe dzieci, puste spojrzenia i rzeczy znalezione w śniegu, zaczyna być naprawdę źle. Nie chodzi nawet o to, że dostajemy dosłownie pokazane zło. Najgorsze jest to, że ono wydaje się obecne gdzieś obok, tuż za oknem, na granicy wzroku. I człowiek zaczyna sam dopowiadać sobie resztę.

Motyw papierowych dzieci zrobił na mnie duże wrażenie. Niby prosty obraz, a jednak bardzo mocny. Jest w tym coś koszmarnego, bo dzieci w horrorach zawsze działają inaczej niż dorośli. Może dlatego, że powinny kojarzyć się z czymś bezbronnym, bezpiecznym, zwyczajnym, a tutaj stają się elementem czegoś całkowicie obcego. Karika nie idzie w tani efekt, tylko buduje wokół nich niepokój. Niektóre sceny są tak zimne emocjonalnie, że podczas słuchania miałem autentyczne ciarki. A przecież zwykle nie jestem osobą, którą łatwo przestraszyć książką.

Podobało mi się także to, że Karika nie wyjaśnia wszystkiego do samego końca. Oczywiście są tropy, pojawia się sugestia pewnej cykliczności wydarzeń, a po czasie można dostrzec, że groza wraca jak coś starego, co tylko drzemało. Ten motyw skojarzył mi się trochę z „To” Stephena Kinga, ale nie w sensie kopiowania. Bardziej przez samą ideę zła, które budzi się po latach i znowu zaczyna żerować na ludziach. Zamarznięty Rużomberok wypada przez to jak osobne, zamknięte uniwersum. Niby miasto, niby bloki, ulice i ludzie, a jednak wszystko jest odcięte od reszty świata przez śnieg, zimno i strach.

W ogóle zdanie o tym, że w kosmosie nikt nie usłyszy twojego krzyku, wybrzmiało tutaj bardzo dobrze. Nie jako przypadkowy cytat, tylko jako podkreślenie tego, co czuje Jożo. Jest wśród ludzi, a jednocześnie kompletnie sam. Może mówić, ostrzegać, szukać odpowiedzi, ale nikt nie jest w stanie do końca zobaczyć tego, co on. W tej powieści lęk nie jest czymś, co siedzi tylko w lesie albo pod ziemią. On wchodzi ludziom do głowy i zaczyna tam urządzać się po swojemu. Dorośli reagują paniką, złością, niedowierzaniem. Dzieci są bezbronne. A Jożo powoli przestaje wiedzieć, czy jeszcze walczy z czymś zewnętrznym, czy już sam ze sobą.

„Strach” poleciłbym osobom, które lubią horror bardziej atmosferą niż brutalnością. Nie jest to opowieść dla kogoś, kto szuka wyłącznie szybkiej akcji i jasnych odpowiedzi. Tutaj trzeba dać się zamknąć w tym zimnym miasteczku, poczuć osiedlową pustkę, śnieg skrzypiący pod butami i to stale rosnące wrażenie, że coś patrzy. Karika zbudował historię, która momentami jest bardzo nieprzyjemna, ale w dobrym sensie. Zostaje pod skórą. A po skończeniu człowiek trochę inaczej patrzy na las zimą i trochę mocniej docenia to, że za oknem jest po prostu zwykły, spokojny wieczór. ❄️📖

Jozef Karika, słowacki pisarz znany z mrocznych thrillerów, w powieści "Strach" (wydanie polskie 2017, 298 stron) zabiera czytelnika w zimowy krajobraz Rużomberka – małego miasteczka na Słowacji, gdzie chłód nie tylko przenika kości, ale i duszę. Główny bohater, Jożo Karsky, po bolesnym rozstaniu z partnerką wraca do rodzinnego domu, by zmierzyć się z pustką i wspomnieniami. Ale to nie melancholia jest tu kluczem – to rosnące napięcie, gdy w okolicy zaczynają znikać dzieci, a pobliska góra skrywa mroczną tajemnicę. Karika, autor bestsellerowej "Szczeliny", po raz kolejny udowadnia, że mistrzostwo grozy tkwi w prostocie: w szeleszczącym śniegu, cieniach lasu i tym irracjonalnym lęku, który czai się tuż za progiem.Fabuła rozwija się powoli, jak lawina w górach – zaczyna od codziennych frustracji protagonisty, by stopniowo nabierać tempa i uderzyć z impetem. Gatunek to czysty thriller z elementami kryminału i sensacji, bez zbędnych ozdobników, ale z aurą psychicznego niepokoju, która zostaje z czytelnikiem na długo. Bohaterowie są autentyczni: nie superbohaterowie, lecz zwykli ludzie, których słabości Karika eksponuje z chirurgiczną precyzją. Zimowy setting działa jak dodatkowy antagonista – mróz izoluje, spowalnia i potęguje strach. Czyta się to błyskawicznie (ok. 5 godzin), ale końcówka, choć zaskakująca, zostawia lekki niedosyt: niektóre wątki mogłyby być głębiej rozwinięte.Ocena: 9/10. "Strach" to solidna porcja grozy dla fanów skandynawskich kryminałów w stylu Jo Nesbø czy Arnaldura Indriðasona, ale z słowackim, surowym akcentem. Jeśli lubisz thrillery, gdzie lęk rodzi się z codzienności, a nie z nadprzyrodzonych sił, ta książka wciągnie cię jak wir śnieżnej zamieci. Polecam na długi, zimowy wieczór – tylko nie czytaj jej sam w domu na uboczu.