Stacja Zima. Rzecz o represjonowanych zabajkalskich lamach

W buddyzmie tybetańskim, wyjątkowe miejsce zajmują lamowie, ciesząc się szacunkiem i niezwykłą pozycją społeczną, która wyróżnia tę tradycję na tle innych odłamów buddyzmu mahajanistycznego. Termin "lama" (tybetańskie bla-ma, sanskryckie guru) tłumaczy się jako nauczyciel lub mistrz. Lamowie byli nie tylko autorytetami duchowymi, ale także odgrywali istotną rolę w społeczeństwie jako wykształceni liderzy, lekarze, specjaliści w dziedzinie rytuałów i artyści. Władali szeroką wiedzą i byli źródłem wsparcia w rozmaitych sytuacjach życiowych.Rozpowszechnianie się buddyzmu na Zabajkalu rozpoczęło się w drugiej połowie XVII wieku, co wpłynęło na transformację lokalnych struktur plemiennych. Szybko wkomponował się w miejscową kulturę, a w XVIII wieku znalazł się nawet pod kontrolą państwowej administracji rosyjskiej. Na początku XX wieku nowoczesne buriackie elity dostrzegły w buddyzmie fundament dla nowoczesnej tożsamości narodowej. Początkowe lata istnienia ZSRR wydawały się sprzyjać rozwojowi tej idei, jednak kolektywizacja, represje stalinowskie oraz system GUŁAG pogrzebały te nadzieje. W latach trzydziestych XX wieku zniszczono ostatnie klasztory, wielu lamów aresztowano, rozstrzeliwano lub zesłano do obozów pracy, a ci, którzy zdołali uniknąć represji, zmuszeni byli uciekać lub ukrywać się. Prowadzona akcja przeciw buddyzmowi na Zabajkalu była częścią szerszego planu drastycznej przemiany społecznej, mającej na celu stworzenie nowego, radzieckiego społeczeństwa.