Smocza. Biografia żydowskiej ulicy w Warszawie

Między wojnami światowymi ulica Smocza w Warszawie nie była ani najważniejszym, ani najpiękniejszym miejscem. Była jednak tętniącym życiem mikrokosmosem pełnym jidyszowego gwaru, sklepików, małych fabryk, warsztatów szewskich i krawieckich, a także teatrów i domów publicznych. Żyli tu ortodoksi, syjoniści, bundyści, komuniści oraz wielu zwyczajnych mieszkańców. Choć sama ulica przetrwała wojnę i geograficznie pozostała niemal niezmieniona, po 1945 roku całkowicie się zmieniła. Tragiczna większość jej dawnych mieszkańców straciła życie w warszawskim getcie lub obozie w Treblince, a ich ślady zniknęły zarówno z archiwów, jak i zbiorowej pamięci. Niemniej Benny Mer przypomina, że warto ich poszukiwać. Sięga do literatury jidysz, w tym prac takich autorów jak Icchok Baszewis Singer, Szolem Alejchem, Abraham Rajzen czy Mosze Binem Justman. Analizuje stare roczniki żydowskiej prasy, wspomina historię przekazywaną przez współczesnych dziewięćdziesięcioletnich, którzy znali to miejsce, a także przegląda stare fotografie. Zaprasza do spaceru w literackiej podróży po tym utraconym czasie. Smocza, choć dziś zapomniana, może być ożywiona we wspomnieniach, ze wszystkimi swoimi wadami i zaletami. Jeśli uda się z niej wyciągnąć lekcję na przyszłość, będzie to jej dodatkowa wartość. Mer pragnie, aby historia Smoczej dotarła do ludzi na całym świecie, niezależnie czy chodzi o ulicę w Bagdadzie, czy na Dżerbie.