Smocza. Biografia żydowskiej ulicy w Warszawie

W okresie międzywojennym ulica Smocza w Warszawie nie była ani najważniejsza, ani najpiękniejsza, ale stanowiła prawdziwie żywy mikrokosmos. Jidyszowy gwar, sklepiki, kioski, drobne fabryki oraz zakłady szewskie i krawieckie tworzyły jej unikalną atmosferę, a teatry i domy publiczne uzupełniały kontrastowy krajobraz. Na Smoczej zamieszkiwali ortodoksi, bundyści, syjoniści, komuniści oraz liczni mieszkańcy o codziennych zajęciach. Mimo że ulica przetrwała wojenne zniszczenia, dziś wygląda zupełnie inaczej niż przed rokiem 1945. Wielu z jej dawnych mieszkańców zginęło w warszawskim getcie lub w Treblince, nie pozostawiając śladów ani w dokumentach, ani w pamięci społeczeństwa. Jednak Benny Mer podkreśla, że warto dążyć do odnalezienia tych, którzy zniknęli. Korzystając z wierszy i opowiadań żydowskich autorów, takich jak Icchok Baszewis Singer, Szolem Alejchem, Abraham Rajzen czy Mosze Binem Justman, zagłębia się w przeszłość, badając stare roczniki gazet i gromadząc wspomnienia osób w podeszłym wieku, dorastających kiedyś na Smoczej. Analizuje również archiwalne fotografie, oferując czytelnikom literacką wędrówkę po miejscach i czasach minionych. Smocza, choć zapomniana, zasługuje na to, by ludziom przywrócono jej historię i pamięć o niej. Uczy nas ona, co może być cenne zarówno teraz, jak i w przyszłości. Mam nadzieję, że opowieść o Smoczej zostanie wysłuchana, tak jak chciałbym słyszeć historie każdej społeczności na świecie, niezależnie od jej lokalizacji – czy to w Bagdadzie, czy na Dżerbie.