Rurarz, Spasowski - żywoty równoległe. Tom 2

Wprowadzenie stanu wojennego w Polsce wywołało nieprzewidziane reakcje, które zaskoczyły ekipę gen. Wojciecha Jaruzelskiego, zwłaszcza w wymiarze dyplomatycznym. Na początku grudnia 1981 roku, Romuald Spasowski, pełniący funkcję ambasadora PRL w Waszyngtonie, wystąpił o azyl polityczny w Stanach Zjednoczonych. Kilka dni później, podobną decyzję podjął Zdzisław Rurarz, polski dyplomata w Tokio, który został szybko przewieziony do USA. Te dramatyczne wydarzenia mocno zaniepokoiły zarówno polską, jak i międzynarodową opinię publiczną. Co skłoniło tych dyplomatów do podjęcia tak odważnych kroków? Czy kierowały nimi względy moralne, sprzeciw wobec brutalnego zduszenia „Solidarności”, czy może bardziej osobiste powody? Może wpływ miały tutaj zachodnie służby wywiadowcze?Książka próbuje odpowiedzieć na te nurtujące pytania. W drugim tomie autor skupia się na konsekwencjach, jakie niosły te ucieczki oraz śledzi losy uciekinierów jako emigrantów. Wnioski azylowe wywołały nie tylko skandal na tle dyplomatycznym, ale także spowodowały działania po stronie polskich organów sprawiedliwości i służb specjalnych, prowadzące do sądowego skazania dyplomatów na karę śmierci in absentia oraz prób ich zlokalizowania i śledzenia. W latach osiemdziesiątych, zarówno Rurarz, jak i Spasowski, byli aktywni w krytykowaniu polskiego reżimu, prezentując różne podejścia: Rurarz skupił się na wystąpieniach publicznych i artykułach, podczas gdy Spasowski przygotował obszerną publikację, będącą formą rozliczenia z przeszłością. Po 1989 roku ich aktywność polityczna osłabła, pozostawiając ich raczej na marginesie życia publicznego w USA i wśród emigracji, a także w Polsce. Autor dąży do przedstawienia kompleksowego obrazu procesu decyzyjnego, który skłonił tych dyplomatów do podjęcia decyzji o azylu politycznym.