Rotmistrz Pilecki. Raporty z Auschwitz

Raporty stworzone przez rtm. Witolda Pileckiego po jego ucieczce z Auschwitz to jedno z pierwszych świadectw dokumentujących okrucieństwa, jakie naziści zgotowali ludzkości w ramach Holokaustu. Pilecki, działając na zlecenie Armii Krajowej, zorganizował w obozie ruch oporu, znany jako Związek Organizacji Wojskowej. W tej książce znajdują się jego raporty wzbogacone o analizy Leszka Żebrowskiego, Stanisława Michalkiewicza i Tadeusza Płużańskiego, które ujawniają dwie postaci, które po wojnie zdystansowały się od Pileckiego: Władysława Bartoszewskiego i Józefa Cyrankiewicza. Refleksje nad tym, kto dziś kreuje polskich bohaterów, prowadzą do głębszego zrozumienia, dlaczego wśród młodzieży szerzą się postawy nihilistyczne. Jeśli osoby, których działania mogłyby inspirować, są ignorowane lub zapominane, ich miejsce zajmują często postaci niegodne uznania, których biografie są sztucznie nadmuchiwane.Legenda Witolda Pileckiego przez wiele lat była podważana na rzecz mniej prawdziwej narracji o Władysławie Bartoszewskim, który również był więziony w Auschwitz, ale tylko przez pół roku. Bartoszewski został zwolniony z obozu w kwietniu 1941 roku po pobycie w szpitalu, co różni go od Pileckiego, którego legenda przetrwała próbę czasu mimo licznych przeciwności. Zagadkę tragedii Pileckiego, zamordowanego w więzieniu na Rakowieckiej w 1948 roku, można powiązać z osobą Cyrankiewicza — był on premierem podczas aresztowania Pileckiego i przedstawiany jako rzekomy twórca konspiracji w KL Auschwitz, mimo że prawdziwym założycielem ruchu oporu był Pilecki. Dopiero w 1990 roku, po latach cenzury, Pilecki został oczyszczony z zarzutów, co przypada na rok po śmierci Cyrankiewicza.Generacje, które nadeszły po wojnie, odkryły ukryte historie prawdziwych bohaterów, które kłócą się z mitami tworzonymi przez ówczesne władze. Te poszukiwania, dążąc do odkrycia prawdy o przeszłości, wystawiały na próbę stare legendy, napotykając opór tych, którzy woleliby je utrzymać. Takie kontrasty ukazane są w analizach Michalkiewicza, który dostrzega, jak młodzież odkrywa niezauważone wcześniej aspekty historii.