Przyczyny upadku Polski - zarys historyczny

Walery Przyborowski w swojej pracy obala mity sprzyjające mocarstwom dokonującym rozbiorów Polski. Przyczyną upadku Rzeczypospolitej nie była przypisywana anarchia, moralny upadek szlachty ani brak wpływowego mieszczaństwa, lecz agresja ze strony obcych oraz porażki wojenne. Te ostatnie wynikały nie z braku odwagi, ale z braku przywódcy, który zdołałby zdysponować narodowymi zasobami i wykorzystać nadarzające się okazje. Autor z zaangażowaniem demaskuje narzuconą przez obce mocarstwa czarną legendę, która negatywnie wpłynęła na samoocenę Polaków. Równocześnie uwypukla trwałość rodzinnych więzi, silne poczucie obowiązku i bohaterstwo społeczności polskiej. Przyborowski prowadzi czytelników przez istotne kampanie, począwszy od konfederacji barskiej, przez wojnę w 1792 roku, aż po powstania listopadowe i styczniowe, wskazując na błędy w dowodzeniu, nieodkryte możliwości oraz rzeczywisty potencjał sił zbrojnych. Myśl, że jedynie siła potrafi odbudować to, co została zniszczone siłą, stanowi motto nie tylko dla tej rozprawy, lecz także dla programu odbudowy wiary w siebie. Książka ta jest dynamiczna, argumentacyjna, kwestionująca bezkrytyczną fascynację polskimi dowódcami z XVIII i XIX wieku.