Po kryzysie

Najświeższa publikacja Touraine'a stanowi niezwykle cenny wkład w debaty dotyczące obecnego stanu kryzysowego. Chociaż kryzys z początku XXI wieku ujawnił się głównie w sferze ekonomicznej, jego wpływ wykracza poza finanse i obejmuje także zjawiska społeczne, polityczne i kulturowe. Tylko socjologia jest w stanie odsłonić te pozagospodarcze wymiary kryzysu, które są kluczowe dla zrozumienia jego przyczyn i konsekwencji. Touraine stawia istotne pytania o to, jak obecna sytuacja kryzysowa zmienia relacje między gospodarką a życiem społecznym. Rozważa, czy społeczeństwa demokratyczne będą musiały stawić czoła nieustannemu kryzysowi, czy też uda im się znaleźć sposób na stworzenie nowego modelu życia społecznego, wolnego od tych problemów. Kluczowe wydaje się zatem stworzenie nowego rodzaju aktorów oraz form społecznych. Główne zagadnienie książki dotyczy związku między obecnym kryzysem a długoterminową transformacją, która może prowadzić do tak zwanej sytuacji post-społecznej. W tej sytuacji istnieją dwa najbardziej prawdopodobne scenariusze zmiany. Z jednej strony, ludzie poszkodowani przez kryzys mogą zorganizować potężne ruchy opierające się na przemocy, co może prowadzić do pojawienia się autorytarnych liderów oraz porządków społecznych. Jest to ryzykowne, ponieważ zarówno biedni, jak i bogaci mogą poddać się pokusie populizmu lub nacjonalizmu. Z drugiej strony, istnieje ryzyko zwrotu ku defensywnemu komunitaryzmowi, co przejawiałoby się zamykaniem społeczności w obrębie narodowych, religijnych czy etnicznych tożsamości. Te scenerie mają charakter pesymistyczny. Jednak możliwe jest także, że wyłonią się nowi, dynamiczni aktorzy, którzy będą zdolni do współpracy i odbudowy wzajemnych relacji na innowacyjnych założeniach.