Pinokio. Przygody pajacyka podwójnie skomentowane i potrójnie zilustrowane

Ostatnia strona książki pozostawia nam intrygującą zagadkę. Pajacyk, pomimo oczekiwań, nie zmienia się w chłopca. Zamiast tego pozostaje widoczny, opierając się o krzesło, podczas gdy nowy chłopiec może go obserwować i uznawać za zabawnego. Te dwie odrębne natury – marionetki i człowieka – wielokrotnie przeplatające się w opowieści, teraz istnieją oddzielnie, w tajemniczym pomieszczeniu. To miejsce jest w rzeczywistości warsztatem Geppetta, odzwierciedlającym pokój na parterze, gdzie Pinokio został stworzony. Może to sugerować, że również nowy chłopiec został sformowany przez demiurga Geppetta, skoro ciało pajacyka pozostało nietknięte. Emanuele Dattilo zauważył, że w miejscu, gdzie oczekiwalibyśmy przemiany pajacyka w dziecko, pojawia się oddzielenie tych natur. Kawałek drewna odpoczywa naprzeciwko dziecka, które z fascynacją mu się przygląda. Cała niezwykła historia Pinokia zanika w analizach nieustannego rozdzielania tych dwóch esencji. Manganelli, choć uważa, że Pinokio naprawdę umarł, podkreśla tę sytuację: martwa, lecz cudowna relikwia pozostaje, a nowe i żywe musi koegzystować z tym, co stare i martwe. Długi na metr kawałek drewna wciąż stanowi wyzwanie.