Pielgrzymi

„Pielgrzymi” Sofii Segovii to fikcja literacka inspirowana prawdziwymi wydarzeniami — wydarzeniami, które znamy z historii, choć tym razem autorka pokazuje je z perspektywy, której wcześniej nie miałam okazji poznać.
Kiedy zaczęłam czytać pierwsze strony, zupełnie nie wiedziałam, czego się spodziewać. Aż dotarłam do pewnego momentu i pomyślałam: „Ale jak to?” Druga wojna światowa przedstawiona z perspektywy niemieckich rodzin, ludzi żyjących po stronie oprawców. Od razu zaczęłam się zastanawiać, jakie będą moje emocje. Czy będę potrafiła współczuć? Czy pojawi się żal? Czy można próbować zrozumieć człowieka żyjącego po drugiej stronie, nie zapominając jednocześnie, kim byli jego rodacy i co zrobili innym?
Autorka prowadzi nas przez losy wielu rodzin — nie tylko niemieckich — pokazując świat tuż przed wybuchem wojny, życie w jej trakcie oraz rzeczywistość po jej zakończeniu. Obserwujemy wydarzenia zarówno oczami dorosłych, jak i dzieci. I to właśnie dziecięca perspektywa wywarła na mnie największe wrażenie.
Segovia niezwykle precyzyjnie pokazuje, jak wojna wkrada się w codzienność najmłodszych. Jak zmienia ich postrzeganie świata, odbiera poczucie bezpieczeństwa i zmusza do mierzenia się z rzeczami, których dziecko nigdy nie powinno doświadczać. Jednocześnie pozwala zobaczyć, jak bardzo różne mogą być wojenne doświadczenia — zależnie od tego, po której stronie się znaleźliśmy, gdzie mieszkaliśmy i ile wiedzieliśmy o tym, co naprawdę dzieje się wokół nas.
„Pielgrzymi” to dla mnie przede wszystkim książka o ludziach uwikłanych w historię. I chyba właśnie to było w niej najtrudniejsze. Bo łatwo jest patrzeć na wojnę przez pryzmat podziału na „naszych” i „ich”. Znacznie trudniej, kiedy autorka pozwala zajrzeć do domów ludzi stojących po drugiej stronie i pokazuje ich strach, niewiedzę, wybory, błędy i konsekwencje tych wyborów. Nie oznacza to usprawiedliwiania — raczej próbę pokazania, jak skomplikowana potrafi być ludzka natura w czasach, w których historia odbiera ludziom możliwość normalnego życia.
To bardzo emocjonująca i wymagająca lektura, której zdecydowanie warto poświęcić więcej czasu i przestrzeni. Nie jest to książka, którą przeczytałam i po prostu odłożyłam na półkę. Została ze mną na dłużej — przede wszystkim przez pytania, które pojawiły się podczas czytania.
Czy sięgnę po „Brzęczenie pszczół”? Zapewne tak. Ale najpierw potrzebuję trochę czasu, żeby ochłonąć po „Pielgrzymach”. To jedna z tych historii, które nie kończą się wraz z ostatnią stroną.