Perfidia, lizusostwo, niskie pobudki

Perfidia, lizusostwo i inne niskie pobudki, które odbiegają od pożądanej moralnej normy, często są jednocześnie indywidualizowane i psychologizowane, co czyni z nich charakterystyczne cechy osobowości. Zamiast traktować je jako wyłącznie negatywne, warto zrozumieć ich historyczne korzenie oraz rolę, jaką odgrywają w społeczeństwie, gdzie niekiedy pomagają przetrwać w trudnych warunkach. Czasami są niezbędne do osiągnięcia prestiżu i uznania. Alfons Silbermann sugeruje, że takie zachowania, jak schlebianie czy pochlebstwa, mogą świadczyć o wysokich umiejętnościach kulturowych i komunikacyjnych. Przywary te, jako przeciwieństwa mniejszych cnót, mogą być kluczowe dla pokojowego i cywilizowanego współistnienia ludzi, wspierając komunikację. Dziełem ilustrującym tę dynamikę jest "Mizantrop" Moliera. Alcest, główny bohater, słynie z przesadnej szczerości, co prowadzi go do konfliktu z otoczeniem, gdyż nie jest w stanie pochwalić wierszy Oronta bez głębokiego przekonania. Jego brak elastyczności skutkuje izolacją: ukochana traci do niego szacunek, przyjaciele się odsuwają, a społeczeństwo go wyklucza. Alcest kończy, żyjąc w samotności, pełen pogardy dla innych. Można zatem zadać pytanie, czy współczesna fascynacja autentycznością i narcyzmem, a także brak subtelności i litości w uprzejmości, niszczy społeczną tkankę, prowadząc do zamknięcia się i zanikania komunikacji.