Pamiętnik

Pamiętnik Kalmana Rotgerbera, znanego także jako Karol Rotgeber (urodzonego w 1887 roku), stanowi jedno z najbardziej poruszających świadectw czasów Zagłady, powstałych w ukryciu na warszawskiej Pradze pomiędzy 2 kwietnia a 12 czerwca 1943 roku. Ten niezwykły zapis to nie tylko próba udokumentowania osobistych doświadczeń, w tym tragicznej straty jedynego syna. Rotgerber nie ogranicza się do roli zwykłego kronikarza, skrupulatnie notującego zdarzenia w warunkach wojennego chaosu. To, co staje się udziałem jego życia, przekracza granice jednostkowego doświadczenia oraz standardowej narracji historycznej. W swym pamiętniku Rotgerber przenosi realia getta do sfery transcendentalnej, przedstawiając wydarzenia jako część kosmicznej walki dobra ze złem. Jego zapiski nabierają charakteru lamentu skierowanego do Boga. W miarę jak „ciężka jest ręka trzymająca pióro”, uczucia posępności wypełniają jego duszę. Mimo że słońce mocno świeci, widok lepszego jutra pozostaje nierealny. W przeciwieństwie do wolnych ptaków, które cieszą się swobodą i radośnie śpiewają, ludzie od wieków próbują tworzyć doskonalsze życie, jednocześnie pogrążając się w nędzy i beznadziei. Rozwój człowieka niejednokrotnie prowadzi do przemienienia doskonałości w narzędzie zbrodni, niszczenia świata oraz ludzi pod płaszczykiem sprawiedliwości i wizji lepszej przyszłości. Taki stan rzeczy trwa od zamierzchłych czasów prawdopodobnie aż do przyszłości, jeśli Bóg nie zainterweniuje w ludzkie cierpienia.