Otchłań i blask. Czytanie w epoce świeckiej

Monografia autorstwa Łukasza Tischnera rzuca światło na sposób, w jaki literatura polska XX i XXI wieku mierzy się z niepokojami wynikającymi z odczarowania świata. Chodzi tu o erozję tradycyjnych przekonań religijnych i dominację naturalistycznych interpretacji człowieka oraz wszechświata. Inspiracją dla tego dzieła był Charles Taylor i jego praca A Secular Age. Metafory "otchłań" i "blask" wskazują na dwie skrajności w relacji człowieka z otoczeniem — odczuwa on zarówno lęk, jak i głębokie zjednoczenie ze światem. Tischner odchodzi od prostych racjonalizacji i konfesyjnych klasyfikacji, skupiając się na głębokim, cielesnym odczuwaniu świata. W książce znajdziemy analizy twórczości tak wybitnych postaci, jak Stanisław Barańczak, Witold Gombrowicz, Stanisław Lem, Czesław Miłosz, Józef Wittlin i Adam Zagajewski. To grono obejmuje zarówno osoby religijne, jak i sceptyków oraz tych, którzy odrzucają teistyczne poglądy. Mimo różnic, łączy ich doświadczenie "otchłani", które utrudniało trwałe pojednanie ze światem jako sensotwórczą przestrzenią. Tischner, jeden z najwybitniejszych badaczy literatury w kontekście etycznym i religijnym, w nowej książce prezentuje rozwój swoich badań. Przyjmuje postawę krytyczną wobec "duchowej lobotomii" kulturze świeckiej, jednocześnie zrozumienie tejże świeckości. Wyjątkowość jego pracy leży w mistrzowskiej interpretacji religijnego aspektu literatury. Monografia ta ma potencjał, aby stać się istotną dla przyszłych badań nad literaturą i religią, wykraczając poza wąskie grono specjalistów. Łukasz Tischner, historyk literatury i redaktor naczelny "Kontekstów Kultury", ma na swoim koncie znaczący dorobek naukowy, w tym prace o Czesławie Miłoszu i Witoldzie Gombrowiczu, inspirowane myślą Charlesa Taylora. Niniejsza książka została sfinansowana dzięki wsparciu Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego.