Niemiecki obóz przesiedleńczy w Smukale (1941-1943

Podczas II wojny światowej, niemiecka polityka okupacyjna na Pomorzu i Kujawach dążyła do trwałej germanizacji tych terenów. Kluczową strategią w realizacji tego celu było wysiedlanie polskiej ludności cywilnej. We wrześniu 1941 roku, na obszarze dawnej fabryki „Karbid Wielkopolski” w Smukale, obecnie dzielnicy Bydgoszczy, ustanowiono niemiecki obóz przesiedleńczy. W obozie tym przesiedlano całe polskie rodziny, które musiały niezwłocznie opuścić swoje domy i gospodarstwa, przekazywane następnie niemieckim osadnikom.Po przybyciu do obozu, wysiedlani byli poddawani surowej selekcji. Najbardziej zdrowe i silne osoby trafiały do pracy w niemieckich gospodarstwach, podczas gdy reszta, w tym młodzież i starsze dzieci, musiała pracować w samym obozie lub jego okolicy. W obliczu brutalności obozowych strażników, więźniowie znosili bicie, wyczerpujące ćwiczenia oraz tortury. Szczególne okrucieństwo dotykało tych, którzy sprzeciwiali się wpisowi na niemiecką listę narodowościową oraz rodzin osób związanych z ruchem oporu. Nieludzkie warunki panujące w obozie sprzyjały masowym zgonom. Życie wśród duszącego pyłu karbidowego, niedożywienie, choroby i brak podstawowej higieny prowadziły do śmierci wielu osadzonych. W lutym 1943 roku obóz został zlikwidowany, a jego pozostali mieszkańcy przewiezieni do obozu w Potulicach. W trakcie niecałych dwóch lat istnienia obozu, zmarło w nim ponad 330 zidentyfikowanych Polaków.