Metropolia lwowska obrządku łacińskiego i jej losy w pojałtańskiej rzeczywistości. Arcybiskupi i biskupi u progu niepodległości 1918 roku

Historia łacińskiej metropolii lwowskiej rozpoczyna się w XIV wieku, za panowania Kazimierza Wielkiego (1333–1370). Król Polski, kontynuujący dzieło zjednoczenia zapoczątkowane przez swojego ojca Władysława Łokietka, przyłączył do Korony Ruś Halicką w 1349 roku z pomocą Węgier. Następnie zwrócił się do papieża Urbana V o ustanowienie na tych terenach nowej prowincji kościelnej. W ciągu wieków granice tej metropolii były wielokrotnie zmieniane, co wynikało zarówno z dynamicznych zmian politycznych, jakie zachodziły w Królestwie Polskim i Rzeczypospolitej Obojga Narodów po unii lubelskiej z 1569 roku, jak i z lokalnych warunków społecznych oraz religijnych. Biskupi lwowscy aktywnie przyczyniali się do wzmocnienia struktur diecezjalnych oraz parafialnych Kościoła katolickiego, wpływając na rozwój życia duchowego oraz polskiej kultury. Szczególnym przykładem był Grzegorz z Sanoka (1407–1477), arcybiskup lwowski i wybitny humanista. W okresie zaborów austriackich biskupi metropolii lwowskiej napotykali liczne wyzwania. Chociaż religia rzymskokatolicka była wyznaniem państwowym w monarchii habsburskiej, polityczne, społeczne i wyznaniowe okoliczności nie zawsze sprzyjały ich misji. Po uzyskaniu autonomii w 1867 roku, pojawiły się napięcia narodowościowe i wyznaniowe, które prowadziły również do politycznej emancypacji chłopów i robotników, co wpływało na struktury Kościoła. Konflikty między Polakami a Ukraińcami nie ograniczały się jedynie do rywalizacji o wpływy duchowe, lecz były także związane z obroną polskości, której strażnikiem był Kościół łaciński. Korzenie problemów społecznych tkwiły nie w religii, lecz w powszechnej biedzie i braku perspektyw.Na początku XX wieku władzę w trzech diecezjach lwowskich objęli biskupi Józef Bilczewski, Józef Sebastian Pelczar i Leon Wałęga. Dążyli oni do religijnego odrodzenia i popularyzacji katolicyzmu społecznego, co miało na celu nie tylko ożywienie życia religijnego, ale także umocnienie tożsamości narodowej. Dołączyli do nich biskupi pomocniczy, jak Władysław Bandurski we Lwowie czy Karol Fischer w Przemyślu, a od 1918 roku również Bolesław Twardowski, następujący po arcybiskupie Bilczewskim. Przygotowywali oni swoje diecezje do II Niepodległości, łącząc swoje osobiste ścieżki z historią Kościoła i Polski.Książka, bogato ilustrowana, zaczyna się od wstępu napisanego przez arcybiskupa Adama Szala, a kończy fascynującym rozdziałem poświęconym losom metropolii lwowskiej, jej kapłanów i kościołów, od czasów powojennych aż po współczesność.