Lata przez mękę. Rosja 1917-1925

Wspomnienia Walentina Płatonowicza Zubowa, założyciela Instytutu Historii Sztuk - jednej z kluczowych instytucji kulturalnych i naukowych w Petersburgu, zarówno przed, jak i po rewolucji, zostały po raz pierwszy zaprezentowane czytelnikom w 1968 roku w Monachium. Zubow, który opuścił ZSRR w 1925 roku, oddaje w swoich tekstach nie tylko istotę instytucji, którą stworzył i osobiście finansował, ale także barwnie maluje postacie znanych polityków, takich jak Kiereński i Łunaczarski, artystów jak Gumilow, Achmatowa, Meyerhold, a także czołowych uczonych, w tym barona Wrangla oraz rosyjskich formalistów. Choć w Polsce jest postacią praktycznie nieznaną, jego działalność jest ceniona w kręgach humanistycznych Europy Zachodniej i Atlantyckiej. Z dużą dawką humoru i pisarskiego talentu, Zubow opisuje narodziny oraz walkę o niezależność Instytutu, przedstawiając przy tym ludyczne i karnawałowe aspekty historii, bez popadania w martyrologie, które charakteryzują wiele rosyjskich wspomnień z tamtego okresu. Narracja koncentruje się na lokalnej mikrohistorii, ale przez groteskowe anegdoty przemyca refleksję nawiązującą do patosów szekspirowskiego teatru świata. Książka została wzbogacona o wstęp autorstwa Tatiany D. Ismagułowej, specjalistki od biografii Zubowa i współpracowniczki naukowej Instytutu, oraz liczne fotografie z archiwum rodziny Zubowów.