Kultura średniowiecznej Europy

Jacques Le Goff, wybitny francuski mediewista, w swoim najważniejszym dziele zdołał przeobrazić nasze postrzeganie średniowiecza, które wcześniej było zniekształcone zarówno przez krytykę Oświecenia, jak i entuzjazm Romantyzmu. Według Le Goffa, średniowiecze nie było ani „wiekami ciemnymi”, ani utopijną „złotą legendą”, która stanowi fundament tożsamości wielu narodów Europy. W swojej monumentalnej pracy z 1964 roku, Le Goff badał tę erę z szerokiej perspektywy, włączając w to nie tylko historię, ale także odkrycia z innych dziedzin nauki, takich jak datowanie C14. Uznawał, że przeszłość zawsze kryje w sobie coś nowego do odkrycia.Le Goff opisał średniowiecze jako epokę, która bardziej przypomina społeczeństwa pierwotne niż współczesne, z uwagi na powolne zmiany, specyficzną pozaczasowość i „długie trwanie” wynikające z silnej więzi z ziemią. Była to epoka „społeczeństwa gruntu”, które w większym stopniu było zdominowane przez życie wiejskie niż miejskie. Pomimo tej statyczności, nie był to czas regresu. W morzu niepiśmiennej ludności znajdowały się enklawy uczonych, które rozwijały technikę i powołały do życia uniwersytety. Znaczące jest także to, że to właśnie w średniowieczu pojawiła się koncepcja czyśćca, jako stanu pomiędzy niebem a piekłem.Le Goff dostrzegał w tej epoce początki Europy, zwłaszcza jej część dziedziczącą tradycje zachodniego cesarstwa rzymskiego. W późniejszych latach poszerzył swoje spojrzenie na średniowiecze, obejmując nim aż czasy nowożytne, nie uznając renesansu jako oddzielnej epoki. Według niego, jedność tych stuleci pośredniczących pomiędzy starożytnością a współczesnością można odnaleźć w ludzkim dążeniu do formowania ziemi, zawsze z myślą skierowaną ku górze.