Mróz, głód i wszy. Życie codzienne Wyklętych

Stanisław Płużański w swojej przejmującej książce jako pierwszy zgłębia temat codziennego życia żołnierzy walczących w podziemiu antykomunistycznym po II wojnie światowej. Na kartach tej publikacji przedstawia historie osób związanych zarówno z formacjami poakowskimi, narodowymi, jak i z niezależnymi oddziałami militariów.Czytelnik ma okazję poznać surowe realia, z jakimi mierzyli się partyzanci. Szczegółowo opisane są ich stroje, sposoby zdobywania pożywienia oraz możliwości dbania o higienę i zdrowie. Autor wnika w detale ich codziennego funkcjonowania, pokazując, gdzie kwaterowali, jak spędzali czas na odpoczynku oraz na czym polegały ich codzienne obowiązki. Co interesujące, harmonogram dnia w wielu batalionach był do siebie niezwykle zbliżony, co dodaje wymiaru tym opowieściom.Dyscyplina w oddziałach to kolejny kluczowy temat, który Płużański podejmuje z odwagą. Autor nie unika problematycznych wątków takich jak niesubordynacja, kradzieże czy nadużywanie alkoholu. Zamiast tego koncentruje się na sposobach, w jakie dowódcy próbowali utrzymać porządek i dyscyplinę w swoich szeregach oraz jakie były tego skutki.Książka, czerpiąc z obszernego materiału źródłowego, na który składają się wywiady z weteranami, archiwalne źródła oraz dostępne dokumenty i wspomnienia, staje się wyjątkowym zbiorem historii. Płużański przeprowadził 14 rozmów z żyjącymi wtedy żołnierzami, co nadaje jeszcze większą autentyczność przedstawianym wydarzeniom. Dzieje te rozciągają się od roku 1944 aż do 1963, kiedy to zginął ostatni z "żołnierzy wyklętych", Józef Franczak, znany jako "Lalek".