Krwawe łzy unitów polskich

Teodor Jeske-Choiński, mimo iż jego dzieła są od czasu do czasu wznawiane, nadal pozostaje postacią mało znaną i niedocenianą w szerokim obiegu. W przedmowie do pierwszej monografii poświęconej życiu i twórczości tego pisarza, Paweł Krzemiński zauważa, że nie powstała jeszcze żadna biografia Jeske-Choińskiego, ani dokumentalny film o nim, a media bardzo rzadko podejmują temat jego twórczości. Pisarz ten, przez swoje konserwatywne poglądy, był niechętnie widziany przez cenzorów PRL oraz wielu przedstawicieli świata akademickiego.W swojej książce "Krwawe łzy unitów polskich" Jeske-Choiński opisuje dramat prześladowań, jakich doświadczali polscy unitowi duchowni i wierni ze strony carskiej Rosji. Są to opowieści o nieugiętości i odwadze polskiego ludu, który bronił swej tożsamości i wiary przed rusyfikacyjnym naciskiem. Przykładem tego są wydarzenia, w których unitom zabraniano praktyk religijnych, a śmiałkowie, którzy nie chcieli poddać się restrykcjom, narażeni byli na surowe kary, od grzywien po zsyłkę na Syberię. Opisuje, jak w jednej z podlaskich wsi, mieszkańcy heroicznie bronili swojego kościoła przed przemianą w świątynię prawosławną, pokazując nadludzką determinację.Te fragmenty książki obrazują nie tylko brutalność ówczesnej polityki, ale także niezłomność polskiego ducha, który pozwolił na przetrwanie narodowej tożsamości. Katolicka wiara jawi się w tej opowieści jako kluczowy element oporu wobec rusyfikacji. Choiński podkreśla, że gdyby unici zgodzili się na narzuconą im zmianę wyznania, mogliby stopić się z rosyjską kulturą. Jednak dzięki ich niezłomnej postawie, pamięć o tych wydarzeniach oraz ich wkładzie w zachowanie polskości przetrwała do dziś.