Egzekutor. Wstrząsająca spowiedź żołnierza AK, wykonawcy wyroków śmierci

Najlepszym dziełem historycznym roku 2010 w konkursie Historia zebrana, w kategorii Historia niebanalna, zostały uznane wspomnienia Stefana Dąmbskiego. Książka, teraz dostępna w nowym wydaniu wzbogaconym o dyskusję na jej temat, to bestseller przypominający dramatyczne losy 16-letniego żołnierza Armii Krajowej. Jako egzekutor Dąmbski wykonywał wyroki na kolaborantach, Niemcach, Ukraińcach, a później również na przedstawicielach powojennych władz, co pod koniec życia opisał szczerze i bez emocji. Jego opowieść, będąca swoistą spowiedzią, budzi kontrowersje, zestawiając heroiczne poświęcenie z brutalnością działań wojennych. Książka zadaje trudne pytania o granice patriotyzmu oraz cenę bohaterstwa. Z biegiem czasu jej antywojenne przesłanie wydaje się zyskiwać na mocy. Jednym z najbardziej poruszających epizodów jest egzekucja Jadzi Pierożanki, podczas której Dąmbski z zimnym opanowaniem czyta wyrok śmierci za zdradę państwa. Rodzina skazanej reaguje różnorodnie: młodsza siostra rzuca się jej w ramiona, a matka mdleje. Pomimo paniki i rozpaczy, Dąmbski pozostaje niewzruszony. Chociaż Jadzia prosi o chwilę na modlitwę i pożegnanie, bezlitosne maszyny wojennego porządku nieubłaganie dążą do swego celu. Ten moment, chwilę przed naciśnięciem spustu, wciąż prześladował Dąmbskiego przez wiele tygodni, rodząc pytania o sens i powody tych działań.