Dzień prawdy. Rodzina Nowaków. Tom 1

Gdyby ktoś mi powiedział, że będę czytać kryminał o klątwie działającej tylko wtedy, kiedy mieszkańcy wsi skłamią, to pewnie zapytałabym, czy autor właśnie wypił za taterek. A potem przeczytałam „Dzień prawdy” i muszę przyznać, że taki pomysł jest znacznie lepszy niż kolejny morderca w czarnych rękawiczkach, który zostawia przy zwłokach zaszyfrowane cytaty. Tutaj problem jest prosty, przynajmniej na papierze: przez jeden dzień nie kłamać. Tylko jeden. W Polsce. Na wsi, gdzie człowiek potrafi powiedzieć „nie jestem głodna”, stojąc nad drugim talerzem bigosu, albo „nic nie wiem”, kiedy wie wszystko, tylko jeszcze nie ma pewności, czy wolno powiedzieć.

Nowakowie przeprowadzają się z miasta do willi w Wiosce Małej i są przekonani, że wreszcie odpoczną od wszystkiego. Taki klasyczny plan człowieka, który ma pieniądze, nowy dom i jeszcze nie zna sąsiadów. W tle majaczy historia zielarki Maryjki, niesłusznie oskarżonej i zdradzonej przez własną społeczność, a później klątwa spadająca na całą wieś. Już sam prolog ma zupełnie inny smak niż reszta książki. Jest mroczniejszy, momentami brutalny, trochę jak opowieść zasłyszana od babci, której w dzieciństwie słuchało się pod kołdrą, a potem bało wyjść do łazienki. Później Brengos skręca w zupełnie inną stronę. Wchodzi Zuzanna, Babcia Joanna, lokalne osobliwości, chłopcy z wioski, las, człowiek wymagający pomocy, jakaś szajka i ten tajemniczy rycerz na motocyklu. Wiem, brzmi jak przesada, ale właśnie w tym cały urok. Ta książka chwilami przypomina bigos, do którego ktoś dorzucił grzyby, śliwki, kiełbasę, kapustę, a na koniec jeszcze coś, czego nie potrafię rozpoznać, ale bez tego całość nie smakowałaby tak samo.

Najlepiej wyszła Babcia. Bez dyskusji. Gdyby przyszło mi mieszkać w Wiosce Małej podczas dnia klątwy, chciałabym mieć ją po swojej stronie, nawet gdybym musiała od rana do wieczora mówić tylko prawdę. Babcia Joanna ma charakter, doświadczenie, poczucie humoru i tę spokojną pewność ludzi, którzy widzieli już za dużo, żeby panikować na widok kolejnej absurdalnej sytuacji. Zuzanna trochę się przy niej rozkręca, a ich relacja daje książce dużo energii. Nie ma tu słodkiego obrazka pt. wzorowa wnuczka i idealna babcia. Są docinki, różne spojrzenia na świat, troska ukryta pod komentarzami, czasem chaos. Czyli normalność, tylko z klątwą i mafią w pakiecie.

Nie będę robić z „Dnia prawdy” wielkiego kryminału, bo to byłoby niesprawiedliwe wobec samej książki. Zagadkę można traktować poważnie, ale tu chodzi też o zabawę konwencją. Są potknięcia językowe, lapsusy, nieporozumienia i dialogi, w których ludzie mówią więcej, niż planowali, ponieważ w świecie Brengos prawda nie zawsze brzmi mądrze, a czasem jest wręcz katastrofalnym pomysłem. To komedia kryminalna, nie śledztwo dla osób rozrysowujących na ścianie sieć powiązań z czerwonej włóczki. Jeśli ktoś oczekuje ciężkiego klimatu, realistycznej policji i morderstwa analizowanego przez dwieście stron, może się zdziwić. Ja się nie zdziwiłam, bo dość szybko przyjęłam zasady gry i dobrze się bawiłam.

Co nie znaczy, że wszystko wzięłam bez popitki. Były momenty, w których wątków robiło się bardzo dużo. Mafia, klątwa, przeszłość wsi, ofiara z lasu, motocykl, rodzina Nowaków, miejscowi. Miałam przez chwilę wrażenie, że jeszcze jedna tajemnica i ktoś wyciągnie spod podłogi kosmitę. Ale Brengos jakoś to zbiera. Nie perfekcyjnie, nie w sposób, który każe klękać przed konstrukcją fabuły, ale wystarczająco sprawnie, żebym chciała doczytać do końca. A książka ma przecież 268 stron, więc nie zdąża człowieka zmęczyć własnym pomysłem.