Dwieście lat razem. Tom 1

Książka poświęcona historii relacji pomiędzy Rosjanami a Żydami, obejmującej okres od końca XVIII wieku do czasów współczesnych, po raz pierwszy została wydana w dwóch tomach w latach 2001 i 2002. Polskie wydanie stanowi drugie tłumaczenie tej pracy, zaraz po wersji niemieckiej. Tematyka współistnienia dwóch odmiennych i często skonfliktowanych społeczności w jednym kraju obrosła wieloma mitami. Autor podejmuje próbę wszechstronnego zbadania tematu, dążąc do zrozumienia stanowisk obu stron, jednocześnie zachęcając je do refleksji nad swoimi błędami. Książka może wydawać się szczególnie interesująca dla polskiego czytelnika, gdyż obecność dużej liczby Żydów w Rosji była bezpośrednim następstwem rozbiorów Polski. Odniesienia do polskiej historii są liczne na kartach tej publikacji. Opowieść o "kwestii żydowskiej" w Rosji, choć nie tylko tam, jest niezwykle bogata. Odkrywanie jej na nowo częściowo przypomina słuchanie nowych głosów w dyskusji. Głosy żydowskie w tej książce są bardziej wyraziste niż rosyjskie, co jest zamierzonym zabiegiem autora. Znajdujemy tutaj także refleksje nad delikatnym balansowaniem pomiędzy oskarżeniami i wymówkami z obu stron. Książka stara się znaleźć płaszczyznę porozumienia na tle dwóch stuleci wspólnej historii obu narodów, poszukując dróg w przyszłość wolnych od zaszłości przeszłości. Aleksander Sołżenicyn (1918–2008) to jeden z najwybitniejszych rosyjskich pisarzy, obdarzany przez wielu mianem Sumienia XX wieku. Spędził osiem lat w więzieniach i łagrach, a kolejne cztery na zesłaniu z powodu krytyki armii i Józefa Stalina, która pojawiła się w liście do przyjaciela. Już podczas pobytu w łagrach pracował nad swoimi dziełami literackimi, zapamiętując je, by móc je spisać później. "Odwilż" pod rządami Chruszczowa pozwoliła mu zadebiutować oficjalnie, co umożliwiło mu dostęp do archiwów państwowych. Zaczął gromadzić materiały do swojego najbardziej znanego dzieła, "Archipelag Gułag". Kiedy Leonid Breżniew doszedł do władzy, "odwilż" dobiegła końca, a Sołżenicyn stał się celem propagandowej nagonki. Zmuszony publikować swoje prace na Zachodzie, w 1970 roku otrzymał Nagrodę Nobla. Trzy lata później, z powodu opublikowania "Archipelagu Gułag" na Zachodzie, został pozbawiony obywatelstwa i wydalony do Frankfurtu. Ostatecznie osiedlił się w stanie Vermont w USA, pozostając na uboczu środowiska rosyjskich emigrantów. Po powrocie do Rosji w 1994 roku, w ostatnich latach życia wspierał Władimira Putina, choć jego skrajne poglądy osłabiły jego popularność. Sołżenicyn jest znany z takich dzieł jak "Jeden dzień Iwana Denisowicza", "Krąg pierwszy", "Oddział chorych na raka", oraz "Lenin w Zurychu", które wstrząsnęły opinią publiczną na Zachodzie, ujawniając prześladowania milionów ludzi i system państwowej przemocy.