Czy naprawdę trzeba dzielić historię na epoki?

Jacques Le Goff, wybitny francuski mediewista i przedstawiciel trzeciego pokolenia szkoły Annales, pozostawił po sobie książkę, która ukazała się na rok przed jego śmiercią w 2014 roku. Annales kładło nacisk na badanie historii życia codziennego i mentalności, a Le Goff odegrał kluczową rolę w tej dziedzinie dzięki swojej teorii o „długim średniowieczu”. Wbrew powszechnym poglądom, które traktują renesans włoski XV wieku jako zupełnie nową epokę, Le Goff widział go jako kontynuację średniowiecznych renesansów, proponując, aby średniowiecze trwało aż do połowy XVIII wieku. To właśnie wtedy, jego zdaniem, zaszły istotne zmiany kulturowe, które faktycznie wprowadziły epokę nowożytności.W swoim ostatnim eseju Le Goff wykorzystuje rozważania nad periodyzacją jako punkt wyjścia do głębszej dyskusji o sensie wyznaczania epok historycznych. Zadaje pytanie, na ile dziejowe cezury rzeczywiście usprawiedliwiają fragmentaryzację historii, skoro codzienne doświadczenia zdają się przeczyć tej wizji. Autor fascynująco pokazuje, że procesy długiego średniowiecza były bardziej ciągłe niż się powszechnie uważa, podważając tym samym zakorzenione w edukacji historycznej koncepcje. Przekonuje, że średniowiecze nie było tak mroczne, jak powszechnie się twierdzi, a renesans nie był wyłącznie epoką racjonalizmu i humanizmu.Esej Le Goffa prowadzi nas do refleksji, że w świetle globalizacji, która zdaje się niwelować wszelkie różnice regionalne, przeciwstawianie się okresowemu podziałowi dziejów może być przestarzałe. Le Goff sugeruje, że historia podlega nieprzerwanym procesom, a odpowiedzi, które oferuje, są znacznie bardziej kompleksowe niż pozornie mogłoby się wydawać.