Człowiek niemiecki jako symptom

Kapitalizm jest zjawiskiem, które można określić jako zorganizowany egoizm, gdzie priorytetem jest generowanie zysków. W obliczu braku innej obowiązującej hierarchii, to właśnie porządek finansowy staje się konieczny. Tam, gdzie pieniądz nie pełni funkcji porządkującej, na przykład w strukturach urzędniczych czy akademickich, szerzy się nepotyzm i protekcjonizm. Gdyby wyeliminowano dziś pieniądze, władza tych, którzy decydują o zaszczytach, pozostałaby nietknięta. Podczas niepokojów społecznych naturalnie tworzy się system oparty na wszelkiego rodzaju przywilejach. To ważne zauważyć, gdyż niektórzy wierzą, że z likwidacją pieniądza zniknąłby też egoizm. Jest on stary jak świat, podobnie jak jego przeciwieństwo – altruizm. Pieniądz nie jest źródłem egoizmu, lecz jego konsekwencją, choć to właśnie struktury finansowe potęgują go niepomiernie. Współczesna jednostka, zmagająca się z konfliktami sumienia, może szukać ukojenia w zasadach społeczności. Zamknięta i skoncentrowana na sobie wspólnota narodowa nie zapewnia już takiego wsparcia. Sytuacja moralna, która nie znajduje ukojenia we współczesności i zwraca się ku przeszłości, jest charakterystyczna nie tylko dla Niemiec, ale dla całej Europy. Obserwowanie niemieckiego człowieka jako symbolu globalnej kondycji duchowej stanowi wyzwanie cywilizacyjne.Nacjonalizm może być postrzegany jako jedna z form uniwersalnej tęsknoty za wiarą, łączącej się z koncepcjami znanymi z wczesnej scholastyki katolickiej. Gdy zebrano by wszelkie próby tej tęsknoty i odniesiono je do epok romantyzmu, scholastyki czy idei platońskich, nasza era wyróżniałaby się duchowym romantyzmem. Jednak codzienny pozytywizm nie traktuje tych prób poważnie, wpisując je raczej w sferę literatury. Nawet socjalizm jest brany na serio tylko wtedy, gdy reprezentuje konkretne interesy.Robert Musil (1880-1942) był austriackim pisarzem, eseistą i filozofem, autorem powieści "Człowiek bez właściwości" (Der Mann ohne Eigenschaften, 1930-1943). Z wykształcenia inżynier, doskonale znający się na naukach ścisłych, był znakomitym diagnostą intelektualnych i społecznych zawiłości swojej epoki.