Cudowne życie hrabiego Cagliostra

Powieść "Cudowne życie hrabiego Cagliostra" autorstwa Michaiła Kuzmina została opublikowana w 1919 roku w Piotrogrodzie. Mimo zamierzenia stworzenia szerokiego cyklu literackiego, nawiązującego do "Żywotów" Plutarcha, ukończono jedynie pierwszy tom, który skupia się na postaci hrabiego Cagliostra. W książce tej można znaleźć opisy kolorowego i zagadkowego życia głównego bohatera oraz wpływowych osobistości drugiej połowy XVIII wieku, takich jak królowa Francji Maria Antonina, caryca Katarzyna II, książę Potiomkin, król Polski Stanisław August Poniatowski czy książę Adam Poniński. Kuzmin ukazuje, jak niepozorne wydarzenia codziennego życia mogą mieć wpływ na ważne decyzje polityczne, ujawniając także zakulisowe intrygi. Pisarz podkreśla również obecność Tajemnicy, której nie wszystko można racjonalnie wyjaśnić. W powieści szczególne miejsce zajmuje europejskie wolnomularstwo, w tym mistyczno-ezoteryczny Zakon Masonerii Egipskiej, założony przez Cagliostra. Kuzmin podchodzi do tego tematu z należytą powagą, dostrzegając w nim odbicie ludzkiej skłonności do kształtowania biegu historii. Powieść urzeka nieprzeciętnymi walorami artystycznymi, jak niebywały styl, precyzyjna struktura oraz inspiracje takimi autorami jak Plutarch i Balzak. Dzieło jest mistrzowskim połączeniem faktów i literackiej fikcji, co czyni je zarówno erudycyjnym, jak i swobodnie kreacyjnym. Przekładem i posłowiem zajął się Robert Papieski.