Cioran czyli ostatni człowiek

Witalizm, pesymizm, sceptycyzm oraz ironia to elementy charakteryzujące myśl Ciorana, którego intelektualna podróż ku mądrości oparta jest na osobistych przeżyciach. Inspiracje czerpie z buddyzmu, choć zachowuje dystans, poddając krytyce zdolność człowieka Zachodu do jego pełnej realizacji. Chętniej odwołuje się do tradycji gnostyckiej, postrzegając świat jako upadły i człowieka jako istotę skazaną na cierpienie oraz niepowodzenie, prowadzącą do rezygnacji, melancholii, samotności i rozpaczy jako odpowiedniego odzewu na transcendentne potępienie. Oprócz tego, tęsknota za rajem sprawia, że w muzyce i stylu pisarskim poszukuje dróg obrony przed nihilizmem, ostatecznie uznając rozdarcie człowieka wobec czasu za fundament mądrości. Widziany upadek w czasie uznaje za źródło zła, jednak wysiłki zmierzające do jego pokonania prowadzą do alternatywnej katastrofy – wykluczenia z czasu. Spotkanie z nicością nie jest już tylko świadectwem ulotności rzeczy, ale rozpadem jednostki lamentującej nad utraconym awantażem.Monografia Sylvie Jaudeau, napisana za życia Ciorana w 1990 roku, wyróżnia się dzięki osobistej znajomości autorki z filozofem i jego uznaniu wobec niej. Cioran, znany ze skrytości wobec swego środowiska intelektualnego, zgodził się przeprowadzić z nią wywiad. Praca ta umiejętnie przedstawia kwestię dualizmu w twórczości Ciorana, sugerując gnostyckie korzenie jego myśli i wskazując na utratę jedności, która prowadzi do mistycznych inklinacji.Cioran, świadom tragizmu istnienia, postrzega bergsonowską élan vital jako siłę pełną destrukcji, rysując życie jako stan ciągłego rozpadu i utraty światła. Istnienie jest wadliwe, a spojrzenie z dystansu wyzwala, obok odrazy, współczucie – oznacza to, że wszystko zasługuje na litość, ponieważ żyje. Życie okazuje się buntem w materii nieorganicznej, spazmem skazanym na zagładę. Cioran widzi w agonii, nieuchronnym procesie rozkładu, najdoskonalszą metaforę życia – byt, który rozwija się poprzez destrukcję. Pierwotna, niezróżnicowana jedność rzeczywistości przekształciła się, a jedynie mistyczna intuicja może nas prowadzić do śladów tej pierwotnej całości. Człowiek, w świadomości, wzmacnia ten pierwotny rozdział, co ukazuje paradoks istnienia: życie objawia się tylko przez rozdzielność, będącą fundamentem samotności. Człowiek, podobnie jak inne byty, stoi w obliczu śmierci i rozpaczy, a także zmaga się z niespójnością porządków świata materialnego i duchowego. Cioran zauważa, że pytanie o sens życia pozostaje bez odpowiedzi, ponieważ wierzy, iż życie nie posiada sensu i nie może go mieć.