W jakiej kolejności czytać serię o Muminkach Tove Jansson?

W jakiej kolejności czytać Muminki?

Muminki najlepiej czytać w kolejności wydania, czyli od „Małych trolli i dużej powodzi” do „Doliny Muminków w listopadzie”. Pierwotny cykl autorstwa Tove Jansson liczy sobie 9 tomów. Oto pełna lista w kolejności wydawniczej (w nawiasach daty powstania oryginałów):

1. „Małe trolle i duża powódź” (1945),
2. „Kometa nad Doliną Muminków” (1946),
3. „W Dolinie Muminków” (1948),
4. „Pamiętniki Tatusia Muminka” (1950),
5. „Lato Muminków” (1954),
6. „Zima Muminków” (1957),
7. „Opowiadania z Doliny Muminków” (1962),
8. „Tatuś Muminka i morze” (1965),
9. „Dolina Muminków w listopadzie” (1970).

Trzymając się kolejności wydania przy czytaniu, możesz śledzić ewolucję postaci – od pierwszych, bardziej baśniowych tomów po refleksyjne, lekko melancholijne części z końca cyklu.

Od której książki zacząć czytać Muminki?

Czytanie Muminków zacznij od „Małych trolli i dużej powodzi”, które do Polski trafiły w 1995 roku. To pierwsza powieść cyklu, która wprowadza Dolinę Muminków oraz rodzinę Muminka. Od niej ruszyła cała historia, więc to najbardziej naturalny punkt startu.

W tym pierwszym tomie Mama Muminka i mały Muminek wędrują przez las w poszukiwaniu zaginionego Tatusia i bezpiecznego miejsca do życia. To właśnie tutaj po raz pierwszy trafiają do doliny, która da nazwę całej serii. Książka jest krótka i baśniowa; to bardziej wprowadzenie do świata niż rozbudowana powieść, ale świetnie ustawia wszystko, co wydarzy się dalej.

Sprawdź całą serię „Muminki”

Jest tu jeden niuans, o którym warto wiedzieć. Niektórzy czytelnicy zaczynają serię od tomu „W Dolinie Muminków" – zasadniczo trzeciego w kolejności powstania – ponieważ jest to najbardziej rozpoznawalna część, między innymi dzięki adaptacjom i serialowi. Warto jednak trzymać się kolejności wydania i zaczynać od tomu pierwszego, jeśli zależy Ci na poznaniu całej historii Muminków. Wtedy też nic Cię nie ominie i poznasz bohaterów w takiej kolejności, w jakiej pojawili się w tekście.

Dlaczego w księgarniach jest więcej niż 9 tomów Muminków?

Tove Jansson napisała 9 głównych powieści o Muminkach, ale wśród polskich wydań Naszej Księgarni znajdziesz więcej tomów, ponieważ resztę stanowią zbiory opowiadań i książki obrazkowe. Stąd całe zamieszanie – ktoś chce zamówić całą serię, widzi w ofercie kilkanaście różnych pozycji i nie wie, które z nich są tak naprawdę powieściami.

Różnica bierze się z kilku rzeczy. Do właściwego cyklu dokłada się zbiory opowiadań, krótsze książki obrazkowe, często dla najmłodszych, nowe tłumaczenia oraz wydania albumowe, a każda taka pozycja liczona jest w księgarni jako osobny tom. W efekcie lista ich wszystkich rośnie z dziewięciu do kilkunastu.

Do książek spoza głównych dziewięciu powieści należą między innymi:

• „Co było potem? Książka o Mimbli, Muminku i Małej Mi”,
• „Kto pocieszy Maciupka?”,
• „Niebezpieczna podróż”,
• „Łobuz w Domu Muminków”.

O czym są poszczególne części Muminków?

Dziewięć powieści dzieli ćwierć wieku i przez ten czas seria bardzo się zmieniła. Pierwsze tomy to katastrofy przeżywane jak przygoda. Mniej więcej w środku serii następuje zmiana – Muminek budzi się samotny w zimowej dolinie, a bohaterowie coraz częściej muszą sobie radzić z tym, czego nie da się naprawić. Ostatnie dwie książki to już opowieści o samotności i stracie, w których dorosły czytelnik znajdzie więcej niż dziecko.

„Małe trolle i duża powódź”

Mama Muminka i mały Muminek wędrują przez las w poszukiwaniu zaginionego Tatusia, który wcześniej wyruszył w świat z Hatifnatami. Po drodze spotykają nowego towarzysza, przeżywają wielką powódź i w końcu trafiają do doliny, w której postanawiają zamieszkać.

To książka krótka, baśniowa i wyraźnie inna od reszty, a większość znanych bohaterów pojawia się dopiero w kolejnych tomach. Dlatego jest też ona często traktowana jako preludium do całego cyklu. Nie odniosła zresztą sukcesu przy premierze, a sławę autorce przyniosły dopiero następne książki. Świetnie sprawdza się jako pierwsza lektura z całej serii właśnie dlatego, że jest prosta i pokazuje, skąd wzięła się Dolina Muminków.

„Kometa nad Doliną Muminków”

Do doliny przybywa Piżmowiec, którego norę zalała woda, i ogłasza nadejście katastrofy, ponieważ ku Ziemi pędzi kometa. Muminek i Ryjek wyruszają do obserwatorium w Górach Samotnych, żeby dowiedzieć się, czy obiekt naprawdę uderzy w dolinę. Po drodze poznają Włóczykija, a potem Pannę Migotkę i jej brata Migotka, czyli postaci, które zostaną z czytelnikiem do końca serii.

Morza zaczynają wysychać, a bohaterowie ścigają się z czasem, żeby zdążyć wrócić do domu i schronić się w grocie. To książka przygodowa, ale napisana tuż po wojnie, więc doskonale widać w niej, co robi z ludźmi strach przed nadchodzącą zagładą – i jak wiele daje trzymanie się razem.

„W Dolinie Muminków”

Muminek znajduje czarny cylinder Kapelusz Czarnoksiężnika, który zmienia wszystko, co do niego wpadnie. Skorupki jajek stają się chmurkami, na których można latać, a sam Muminek po schowaniu się w kapeluszu zmienia się nie do poznania. Poza tym mamy tu wyprawę na Samotną Wyspę Hatifnatów, historię Królewskiego Rubinu oraz Topika i Topcię z ich tajemniczą walizką. Tu też po raz pierwszy pojawia się postrach wszystkich dzieci – Buka (choć czy to nie Hatifnatowie wydawali się Wam bardziej przerażający?).

To najbardziej rozpoznawalna część cyklu; ta, która przyniosła Tove Jansson prawdziwą sławę. Jest lekka, dowcipna, pełna pomysłów i przyjemna w odbiorze.

„Pamiętniki Tatusia Muminka”

Muminek zostaje ukąszony przez osę i musi leżeć w łóżku, więc Tatuś, żeby umilić mu czas, zaczyna czytać mu swoje wspomnienia. Opowiada o dzieciństwie w sierocińcu dla muminków-podrzutków, o ucieczce stamtąd, o spotkaniu z wynalazcą Fredriksonem i o rejsach statkiem „Symfonia Mórz". Poznajemy też ojców Włóczykija i Ryjka – Joka i Wiercipiętka. Ponadto to właśnie z tej książki można dowiedzieć się, jak Tatuś podczas sztormu uratował z morza przyszłą Mamę Muminka.

To jedyna lektura w cyklu opowiadana w dużej mierze w pierwszej osobie, a narrator jest mocno nieobiektywny: Tatuś ubarwia własne przygody i tłumaczy się tym, że pamięć płata mu figle. Fabularnie to cofnięcie się w czasie, ale czyta się ją po prostu jako tom czwarty. Co ważne, pojawiają się w niej Mimbla oraz jej siostra Mała Mi.

„Lato Muminków”

Wybuch pobliskiego wulkanu wywołuje falę, która zalewa dolinę. Uciekając przed wodą, rodzina z przyjaciółmi trafia do dziwnego pływającego budynku. Okazuje się, że jest to teatr, a mieszka w nim zrzędliwa Emma. Nikt z Muminków nie ma pojęcia, czym jest teatr, co prowadzi do serii komicznych nieporozumień, a Tatuś z pomocą Emmy zabiera się do pisania własnej sztuki.

W międzyczasie Muminek i Panna Migotka gubią się, Włóczykij wdaje się w konflikt z Dozorcą Parku i przygarnia gromadkę porzuconych dzieci, część bohaterów ląduje w areszcie, a wszystko zbiega się na premierze przedstawienia.

„Zima Muminków”

Muminki przesypiają zimę od listopada do kwietnia, ale tym razem Muminek budzi się w środku sezonu i nie potrafi ponownie zasnąć. Zostaje sam w zasypanej śniegiem dolinie, w świecie, który jest zimny, obcy i rządzi się regułami, których nikt mu nie wytłumaczył. Pomaga mu Too-tiki, spokojna i tajemnicza, która uczy go, że nie wszystko trzeba rozumieć, żeby to znieść.

Sama Jansson mówiła, że to książka o tym, jak sobie radzić, kiedy robi się trudno. Od tego tomu seria nabiera wyraźnie poważniejszego tonu. Przygoda schodzi na dalszy plan, a na pierwszy wychodzi samotność, lęk i uczenie się nowego.

„Opowiadania z Doliny Muminków”

Zamiast jednej ciągłej fabuły czytelnik dostaje zbiór krótkich, osobnych historii. Jest opowieść o niewidzialnej dziewczynce Nini, która przez złośliwość ciotki zniknęła i o tym, jak Muminki pomagają jej stać się na powrót widoczną. Jest historia o ostatnim smoku na świecie, którego Muminek łowi w stawie. Jest „Wiosenna piosenka" o Włóczykiju i jego potrzebie samotności oraz opowiadanie o Tatusiu, który wypływa w morze z Hatifnatami.

Więcej miejsca dostają tu inni mieszkańcy doliny, np. pedantyczna Filifionka, mrukliwy Paszczak, rozmarzona Homka. To książka, która świetnie sprawdza się podczas czytania na dobranoc.

„Tatuś Muminka i morze”

Tatuś ma dość spokojnego życia w dolinie. Zabiera rodzinę i Małą Mi na odległą wyspę z latarnią morską, żeby zacząć wszystko od nowa. Na miejscu okazuje się, że latarnia nie działa, a jedynym mieszkańcem wyspy jest gburowaty rybak, który unika rozmowy. Tatuś próbuje naprawić światło i pisać książkę o morzu, Mama walczy z tęsknotą za domem, a Muminek szuka swojego miejsca i zaprzyjaźnia się z konikami morskimi oraz z Buką, którą przyciągnęło światło jego lampy.

To najtrudniejsza i najbardziej melancholijna część całego cyklu. Oryginalny tytuł nawiązuje do „Starego człowieka i morza" Hemingwaya. Książka o samotności, kryzysie i o tym, że rodzina może być razem, a mimo to każdy z jej członków zmaga się z czymś osobno. 

„Dolina Muminków w listopadzie”

Ostatnia książka głównej serii i jedyna, w której rodzina Muminków w ogóle się nie pojawia. – nasi bohaterowie są wtedy na wyspie z latarnią, czyli tam, gdzie zostawiliśmy ich w poprzednim tomie. Do ich pustego domu, niezależnie od siebie, ściągają ci, którzy ich potrzebują, czyli sierota Toft, Filifionka, znużony sobą Paszczak, Wuj Truj szukający szczęśliwej doliny z opowieści młodości, Mimbla i Włóczykij. Postanawiają zaczekać na powrót gospodarzy i szybko zaczynają wchodzić sobie w drogę.

Każdy z nich zmaga się z jakąś stratą, a wobec nieobecności Muminków musi poradzić sobie z samotnością na własną rękę. Jansson pisała tę książkę w roku śmierci swojej matki i po niej nie wróciła już do cyklu. Ciche, melancholijne, bardzo dojrzałe zakończenie całej serii.

Muminki dla dzieci – w jakim wieku i jak czytać?

Jak czytać Muminki dzieciom? Dla najmłodszych najlepsze są krótsze książki obrazkowe, a pełne powieści sprawdza się u dzieci mniej więcej od wieku wczesnoszkolnego. Oczywiście dużo zależy od konkretnego malucha, jego cierpliwości i tego, czy słucha, czy już czyta sam.

Warto pamiętać, że Muminki bawią młodych czytelników przygodą i ciepłymi bohaterami, a dorosłym dają sporo do myślenia, między innymi o samotności, lęku, tęsknocie i akceptacji. Dlatego to seria, którą świetnie czyta się wspólnie. Rodzice powinni jednak pamiętać, że w przypadku dzieci najlepiej opowiadać Muminki zgodnie z kolejnością wydania książek, ponieważ dzięki temu poznają one bohaterów tak, jak pojawiają się w całej serii i nie pogubią się w gąszczu nowych postaci.

Dobór lektury do wieku to zresztą osobny temat. Jeśli szukasz pomysłów dopasowanych do konkretnego wieku malucha, zajrzyj do naszego poradnika o wyborze książek dla dzieci. 

Gdzie kupić całą serię Muminków?

Skompletowanie całego cyklu wcale nie musi być drogie, jeśli zdecydujesz się na wydania z drugiej ręki. W SkupSzopie dajemy takim książkom nowy dom. Używane książki o Muminkach w dobrym stanie kupisz tu taniej, a przy zamówieniu od 190 zł dostawa jest darmowa. Znajdziesz tu również starsze wydania, których nie ma już w regularnej sprzedaży.

Wybór używanej serii to też ważna decyzja pod względem ekologicznym. Zamiast drukować kolejne egzemplarze, dajemy drugie życie tym, które już istnieją. To dobre dla czytelnika, dla portfela i dla planety!

FAQ – seria o Muminkach

W jakiej kolejności czytać Muminki?

Książki o Muminkach najlepiej czytaj w kolejności wydania – od „Małych trolli i dużej powodzi” do „Doliny Muminków w listopadzie”. Powyżej znajdziesz 9 głównych powieści, które najlepiej poznawać jedna po drugiej.

Od czego zacząć czytanie Muminków?

Zacznij od „Małych trolli i dużej powodzi”. To pierwsza powieść cyklu, wprowadzająca Dolinę Muminków i rodzinę Muminka.

Ile jest książek o Muminkach?

Tove Jansson napisała 9 głównych powieści o Muminkach. W polskich wydaniach jest kilkanaście, bo do cyklu dolicza się zbiory opowiadań i książki obrazkowe.

Czy trzeba czytać Muminki po kolei?

Nie jest to konieczne. Kolejność wydawnicza pokazuje jednak, jak zmieniają się bohaterowie i dojrzewa styl autorki.

Kto napisał Muminki?

Muminki napisała Tove Jansson – fińska autorka pisząca po szwedzku, która była też ilustratorką cyklu. Pierwszą powieść wydała w 1945 roku.