Bałachowcy. Notatki oficera łącznikowego przy Ochotniczrj Sprzymierzonej Armii gen.Stanisława Bułak-Bałachowicza z wojny polsko-bolszewickiej

Bałachowcy, czyli wielonarodowe jednostki dowodzone przez gen. Stanisława Bułak-Bałachowicza, zyskały zarówno sławę, jak i kontrowersje, podobnie jak ich dowódca. Bułak-Bałachowicz, często przyrównywany do postaci z "Trylogii" Sienkiewicza, odznaczał się dynamiczną i zmienną naturą, co powodowało częste zmiany barw oraz prowadzenie działań wojennych na sposób partyzancki. Jego oddziały, składające się z różnorodnych narodowości, przeszły pod polską komendę po podpisaniu umowy w Rydze 23 lutego 1920 roku. To właśnie oni, znani jako Armia Śmierci, budzili trwogę wśród komunistów, pozostając nieustraszeni, fanatycznie antykomunistyczni i wierni swemu liderowi. Nieustannie oskarżano ich o brutalność i skrajne postawy antysemickie. Ich działania zaczęły się na froncie estońsko-bolszewickim w listopadzie 1918 roku, a po obronie Estonii wyruszyli do Polski, by walczyć na froncie polsko-bolszewickim między czerwcem a grudniem 1920 roku. Wykorzystywane przez Bułak-Bałachowicza techniki partyzanckie były tak skuteczne, że bolszewicy wyznaczyli nagrodę za jego głowę. Żołnierze bronili terenów takich jak Wołyń, Lubelszczyzna i Polesie. Mimo zawarcia rozejmu polsko-bolszewickiego, Bałachowcy nie przerwali swojej walki z Sowietami, przenosząc się na obszar Białorusi. Jednostka była zróżnicowana narodowościowo, choć przeważali w niej Polacy, Rosjanie i Białorusini, a dołączyli do niej także przedstawiciele innych narodów. Stanisław Lis-Błoński, pełniący funkcję oficera łącznikowego, pozostawił po sobie cenne wspomnienia, które w prosty sposób relacjonują heroiczne, a często brutalne starcia i akcje Bałachowców. Zredagowane przez dr. Grzegorza J. Pelicę wspomnienia te opatrzono szczegółowymi przypisami i wstępem historycznym, co dodatkowo rozjaśnia tematykę opisaną przez osobistego świadka i uczestnika tych wydarzeń.