Żydówka Noemi

Jerzy Stegner, autor powieści „Żydówka Noemi”, przyszedł na świat w Warszawie w 1923 roku, a życie jego dobiegło końca w Gdyni w 1993 roku. Urodził się w rodzinie robotniczej; ojciec, Józef Stegner, pracował jako konduktor i zmarł w 1938 roku, natomiast matka, Marta, zajmowała się domem aż do swojej śmierci w 1977 roku. Przodkowie rodziny Stegnerów przybyli do Warszawy z Niemiec pod koniec XVII wieku, w ramach fali osadnictwa niemieckiego, i z czasem ulegli polonizacji. Rodzina była związana z Kościołem ewangelicko-augsburskim, czyli luteranizmem.Gdy w 1939 roku wybuchła wojna, Jerzy Stegner był uczniem warszawskiego Gimnazjum im. Śniadeckich. Mieszkał wraz z matką i braćmi na Woli, w robotniczej dzielnicy Warszawy, przy ulicy Młynarskiej, niedaleko żydowskiej dzielnicy. Rodzina Stegnerów była zaprzyjaźniona z Żydami, w tym z rodziną Lipszyców, prowadzącą sklep pod numerem 18 na tej samej ulicy.Podczas niemieckiej okupacji Stegner pracował w garbarni Temlera. Dzięki stałej przepustce miał częsty dostęp do warszawskiego getta, gdzie mieściła się filia zakładu. Gdy w sierpniu 1944 roku rozpoczęło się Powstanie Warszawskie, niemieckie oddziały zajęły Wolę, podpaliły dom Jerzego, a jego mieszkańców brutalnie zamordowano. Stegner, cudem unikając śmierci pod murem, został wywieziony z rodziną do obozu pracy w Glausche, obecnych Głubczycach, na Dolnym Śląsku. Tam pracowali w ciężkich warunkach, kopiąc okopy, aż do momentu wyzwolenia przez armię radziecką. Po powrocie do Warszawy, Jerzy ożenił się z Alicją Wajdknecht, ewangeliczką, i w 1950 roku przenieśli się do Gdyni, gdzie Jerzy rozpoczął pracę jako ekspert w branży skórzanej. Był długoletnim dyrektorem Portowej Składnicy Surowców Skórzanych w Gdyni. Rodzina doczekała się dwójki dzieci: Hanny, urodzonej w 1946 roku, oraz Tadeusza, który przyszedł na świat w 1952 roku. Mieli również dwie wnuczki: Lucynę, urodzoną w 1972, i Grażynę w 1976 roku.Jerzy Stegner pasjonował się historią i przez całe swoje życie pisał książki, choć większość z nich nie została nigdy opublikowana. Nad powieścią „Żydówka Noemi” pracował intensywnie w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, wielokrotnie ją poprawiając. W latach osiemdziesiątych podejmował próby wydania książki, jednak jego starania nie znalazły odzewu wśród ówczesnych wydawców. W jednym z listów z 1986 roku do wydawnictwa, Stegner opisał swoją powieść jako opowieść o życiu Żydów w warszawskim getcie, ale także o codziennym życiu mieszkańców nieżydowskich. Na kanwie historycznych wydarzeń rozwija się fabuła, ukazująca realia okupacji, pełne napięcia i zmian. Opisy getta opierał na własnych obserwacjach z lat 1940-1942. Książka ma charakter „kryminału wojennego” i w niezwykle dokładny sposób odwzorowuje topografię ówczesnej Warszawy. Wielu bohaterów powieści przypomina członków rodziny Stegnerów, a główny bohater, Leszek, posiada liczne cechy samego Jerzego Stegnera.