Rok 1917 w Rosji. Carat – rewolucja – nowa rzeczywistość. Szkice i studia

Rok 1917 w Rosji naznaczył się jako czas dynamicznych zmian historycznych. Upadek caratu doprowadził do wyłaniania się nowego, niezbadanos dotąd porządku społecznego. Dla niektórych było to mroczne i tragiczne doświadczenie, dla innych zaś czas nadziei na lepszą przyszłość. Bolszewickie hasła nawołujące do pokoju, chleba i samostanowienia narodów mobilizowały zmęczone wojną społeczeństwa, które szukały ulgi w obliczu trwającego konfliktu. Ideologie egalitarne oraz wizja sprawiedliwego, bezklasowego społeczeństwa przyciągały uwagę intelektualnych elit Zachodu. Jednak eksperymenty Lenina i jego towarzyszy nie przyniosły upragnionego wytchnienia dla zmęczonego wojną społeczeństwa. Jak zauważył Andrzej Walicki, działania Lenina doprowadziły do "intelektualnej kastracji" marksizmu, kierując Rosję na całkowicie odmienne tory niż pierwotnie zapowiadano. Ortodoksyjny fanatyzm przekształcił się w represyjny reżim, który bezwzględnie realizował wizję symbolicznego "Królestwa wolności".Dziś, sto lat po symbolicznych wydarzeniach związanych z atakiem na Pałac Zimowy w Piotrogrodzie, mamy możliwość prowadzenia rzetelnej, naukowej debaty na temat przyczyn i skutków tego kluczowego momentu w historii XX wieku. Czy współcześnie rewolucja 1917 roku jest dla nas ciągle żywa? Jakie posiadamy o niej opinie i jakie dziedzictwo po niej odziedziczyliśmy? Czy przyniosła ona tylko zniszczenie, czy także pewne korzyści?Pomijając różnice w interpretacjach, niezależnie od tego, czy październik 1917 roku nazwany zostanie rewolucją czy przewrotem, to, co wydarzyło się po październiku, miało bez wątpienia znamiona prawdziwej rewolucji. Przejęcie władzy przez Lenina zapoczątkowało wieloaspektowy, rewolucyjny proces modernizacji Rosji. Rozpoczęte zmiany jednocześnie burzyły stare struktury i budowały nowe, obejmując szeroko rozumianą kulturę rosyjską, stosunki społeczne, kwestie ekonomiczne oraz porządek polityczno-prawny.