Repatriacja czy repatriotyzacja? Wybrane problemy polskich strategii politycznych wobec rodaków za wschodnią granicą (1986-1990)

Książka "Repatriacja czy repatriotyzacja?" analizuje kluczowe problemy związane z polityką Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w stosunku do Polaków zamieszkałych w Związku Radzieckim pod koniec lat osiemdziesiątych. Te kwestie mają do dziś wpływ na organizację i ideologię polityki państwowej dotyczącej rodaków mieszkających za wschodnią granicą. W drugiej połowie lat osiemdziesiątych najwyższe władze polityczne PRL prowadziły te działania z dużą ostrożnością. Gdy doszło do oficjalnej akceptacji takich inicjatyw, rozpoczęto tworzenie programów i strategii współpracy z Polakami w ZSRS, bacznie obserwując reakcję Moskwy. Okres ten zainaugurowała wizyta W. Jaruzelskiego w Wilnie, zorganizowana przez sowieckie organy, a zamknęła wizyta generała Jaruzelskiego, już jako prezydenta RP, we Lwowie w lipcu 1990 roku. Era transformacji między PRL a III RP charakteryzowała się przygotowaniami polityki wobec Polonii, w czym uczestniczyły administracja oraz instytucje publiczne, takie jak "Wspólnota Polska", działające według metod i narzędzi wypracowanych w PRL.Chociaż rozwój programów skierowanych do Polonii i rodaków za granicą przebiegał powoli i napotykał wiele trudności, widoczna była różnorodność podejść. Z jednej strony Towarzystwo "Polonia" współpracowało z sowieckim Stowarzyszeniem "Rodina" i politycznymi władzami w Moskwie, co prowadziło do wykorzystywania rodaków jako narzędzia politycznego. Z drugiej strony, Kościół katolicki intensyfikował działania mające na celu wsparcie polskich społeczności oraz katolików innych narodowości na Kresach Wschodnich, dynamicznie wspierany przez duchowieństwo i hierarchię z Polski.