Przyrodnicy o nadprzyrodzonym. Światopoglądy fizyków i biologów z Polski i Ukrainy

Owen Chadwick opowiada historię z lat 80. XIX wieku, która dotyczy ucznia ze szkoły Harrow w Londynie. Chłopiec ten dowiedział się od kolegi, że "Darwin obalił Biblię", co spowodowało, że stracił wiarę. Chadwick sugeruje, że to zdarzenie rzuca światło na kluczowe aspekty sekularyzacji: młody człowiek przyswajał sobie poglądy o Bogu i wszechświecie od rówieśników. Widzimy tu moment, w którym abstrakcyjna koncepcja konfliktu między nauką a religią zaczyna oddziaływać na społeczeństwo. Bezpośrednią inspiracją do napisania tej książki było zrozumienie, jak tego rodzaju wpływy działają. Zwracam się za Charlesem Taylorem do pytania: "dlaczego ludzie odrzucają wiarę, nawet opisując to, co się stało, używając frazy 'Darwin obalił Biblię'?" Z perspektywy zarówno badawczej, jak i egzystencjalnej, fascynuje mnie to, które obszary światopoglądowe odgrywają szczególną rolę w tym procesie. Jak nauka i religia krzyżują się w tych obszarach i jaki jest tego wpływ na indywidualną wiarę? Czy istnieją biograficzne i społeczne warunki, które wpływają na ostateczne zainteresowania światopoglądowe? Socjolodzy twierdzą, że jeśli nauka rzeczywiście osłabia wiarę, to zjawisko to będzie najłatwiej zauważalne wśród naukowców. Z tego powodu przeprowadziłam wywiady z fizykami i biologami z Polski i Ukrainy. Dzięki tej porównawczej perspektywie zrozumiałam, że odpowiedzi na pytania o rolę nauki w zmianach religijnych muszą mieć charakter historyczny i być związane z konkretnym krajem. Rola nauki nie jest uniwersalna, lecz silnie osadzona w kontekście kulturowym. Wpływ nauki na religijność jednostki jest zróżnicowany, podobnie jak lokalne instytucje naukowe, religie dominujące i rynki religijne. Nie jest także uniwersalne kulturowe imaginarium, z którego korzystali naukowcy z różnych krajów. Nawet w obrębie jednej kultury modele interakcji nauki i wiary różnią się. Odkryłam kilka takich modeli wśród polskich i ukraińskich uczonych, gdzie nauka była zarówno czynnikiem pozytywnym, jak i negatywnym. Maria Rogińska, autorka tego opracowania, jest socjologiem religii na Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie. Badania Rogińskiej skupiają się na relacjach między nauką a religią w różnorodnych kontekstach społeczno-kulturowych Europy Środkowo-Wschodniej. Jest autorką wielu publikacji, w tym książki "Po rozpadzie. Obraz świata rosyjskich prawosławnych w okresie poradzieckim". Od 2020 roku realizuje projekt badawczy "The Imagined Universes", który bada religijną wyobraźnię uczonych z krajów poradzieckich, wspierany przez Templeton Religion Trust i INSBS.