Od lokomotyw do czołgów

Książka autorstwa Patricka Starczewskiego nie jest wyłącznie analizą dziejów Wrocławia. Skupia się na przemianach, które rozpoczęły się nieco przed 1850 rokiem, opisując, jak miejscowy przemysł wpłynął na krajobraz miasta. Centralnym tematem jest firma założona w 1839 roku przez Gottfrieda Linkego, znana jako Wagenbauanstalt Gottfried Linke, która przez sto lat była kluczowym graczem w rozwoju przemysłowym miasta. Mimo różnych zmian organizacyjnych przez cały czas jej działalności, nazwa pozostała związana z osobą założyciela. Firma ta stała się symbolem nowoczesnego przemysłu we Wrocławiu, działając aż do maja 1945 roku w kontekście gospodarki niemieckiej. Po wojnie, w polskich realiach, jej miejsce zajęła Państwowa Fabryka Wagonów (Pafawag), która powstała na podstawie zachowanych zasobów Linke-Hofmann Werke. Starczewski zabiera czytelników nie tylko przez historię zakładów Linke, ale także przez skomplikowane kwestie powstającego od połowy XIX wieku nowoczesnego przemysłu. Autor poświęca również uwagę problemom społecznym, których definicje zaczęto ustalać pod koniec tego stulecia. Rozważania te opierają się głównie na materiałach z niemieckich i polskich archiwów, obejmujących zarówno źródła historyczne, jak i gospodarcze. Dzięki wiedzy z zakresu ekonomii, Starczewski ułatwia zrozumienie decyzji podejmowanych przez zarządzających wrocławskimi zakładami, które swoje początki zawdzięczają Gottfriedowi Linkemu. Zgodnie z recenzją dr. Marka Buraka z Politechniki Wrocławskiej, koncern Linke-Hofmann Werke AG, z którego po wojnie wywodzi się Pafawag, jest istotnym punktem na przemysłowej mapie Wrocławia. Koncern powstał z połączenia dwóch rywalizujących do tej pory firm: Fabryki Budowy Wagonów Gottfrieda Linke i Fabryki Wagonów Braci Hofmann. Założona w 1834 roku fabryka Linkego początkowo produkowała m.in. powozy konne, zanim przeszła na tworzenie platform kolejowych i lokomotyw dla Kolei Górnośląskich. Spółka Hofmannów rozpoczęła od pomp strażackich, które później zamieniła na produkcję wagonów kolejowych i tramwajowych. Fuzja doprowadziła do powstania jednego z największych zakładów przemysłowych ówczesnej Europy, zajmującego 200 hektarów i zatrudniającego cztery tysiące pracowników. Podczas obydwu wojen światowych Linke-Hofmann-Werke skoncentrowała się na produkcji wojennej, wytwarzając samoloty, pociągi pancerne, ciągniki półgąsienicowe i elementy do rakiet V2, wykorzystując także pracę przymusową. Po 1945 roku Pafawag rozpoczął produkcję pojazdów szynowych dla powojennej Polski. Książka Starczewskiego opisuje historię koncernu do 1939 roku, łącząc aspekty historyczne z biznesową perspektywą tego, jak mała firma z Wrocławia przekształciła się w europejskiego giganta. Zawiera ponad 200 ilustracji i zdjęć, w tym wiele niepublikowanych, a także plany architektoniczne i urbanistyczne fabryki.