Na skraju Imperium i inne wspomnienia

Wspomnienia Mieczysława Jałowieckiego (1876–1962) czyta się niczym fascynującą powieść pełną barw. Autor przedstawia świat w bardzo subiektywny, sarmacki sposób, łącząc osobiste refleksje z historycznymi wydarzeniami. Urodzony w Syłgudyszkach na Wileńszczyźnie, „na rubieżach” Imperium Rosyjskiego, Jałowiecki stał się, z powodu burzliwej historii i dynamicznego życia, świadkiem transformacji społeczeństw i państw. Jako przedstawiciel kresowego ziemiaństwa należał do ostatnich, dla których Wielkie Księstwo Litewskie stanowiło duchową ojczyznę. Do rewolucji rosyjskiej 1917 roku zaliczano go do zamożnej i uprzywilejowanej elity carskiej Rosji. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę, w 1919 roku, objął stanowisko pierwszego przedstawiciela Rzeczypospolitej w Gdańsku, gdzie pozostał do 1921 roku. Później, jako ziemianin, osiadł w Kaliskiem. Po wojnie, będąc na emigracji w Anglii, spisał wspomnienia o minionym świecie. Jako wnikliwy obserwator i uczestnik wielu zdarzeń historycznych, Jałowiecki umożliwia czytelnikom wgląd w życie i wydarzenia różnych środowisk. Opowieści o litewskich dworach pełne są nostalgii, podczas gdy opisy rywalizacji wywiadowczej w Rosji oraz gdańskich epizodów z lat 1919–1921 przypominają thrillery. Wspomnienia zawierają również subiektywne komentarze Jałowieckiego, pełne patriotyzmu, czasem gorzkie, lecz nierzadko aktualne. Obecne wydanie wspomnień składa się z trzech części – "Na skraju Imperium", "Wolne Miasto" oraz "Requiem dla ziemiaństwa" – pierwotnie opublikowanych w latach 2000–2003 jako osobne tomy. Po raz pierwszy książka została wzbogacona o ponad 30 ilustracji, w tym fotografie i niepublikowane grafiki oraz akwarele autorstwa samego Jałowieckiego.