Metodologia badań psychologicznych

Znajomość metodologii badań w psychologii jest kluczowym elementem w pracy każdego psychologa. Posiadanie pasywnej wiedzy w tym zakresie umożliwia zrozumienie naukowych tekstów psychologicznych oraz ich krytyczną ocenę. Z kolei aktywne opanowanie tej wiedzy pozwala na samodzielne projektowanie oraz realizację badań, a także na analizę i interpretację uzyskanych danych. Świadomość metodologiczna badacza wykracza poza umiejętność posługiwania się narzędziami statystycznymi.

W najnowszym, zaktualizowanym wydaniu podręcznika "Metodologia badań psychologicznych" autorstwa Jerzego M. Brzezińskiego, przedstawiono oryginalny model procesu badawczego stosowanego w psychologii i naukach społecznych. Każdy etap tego procesu jest starannie omówiony.

W poszczególnych częściach podręcznika autor analizuje naturę procesu badawczego w psychologii, przedstawiając istotę wiedzy naukowej oraz definiując psychologię jako naukę empiryczną zajmującą się analizą zależności między zmiennymi. Czytelnicy poznają rodzaje problemów badawczych i hipotezy, a także strukturę procesu badawczego.

W innym rozdziale omówiono czynniki kształtujące proces badawczy w psychologii i innych naukach społecznych, zwracając uwagę na wewnętrzne i zewnętrzne determinanty oraz etyczne aspekty prowadzenia badań.

Podręcznik dostarcza również podstaw dotyczących zastosowania metod statystycznych w badaniach psychologicznych, uwzględniając techniki doboru próby, miary siły relacji między zmiennymi oraz testy istotności różnic z odpowiednimi wskaźnikami wielkości efektu.

Modele sprawdzania hipotez przedstawiono w kontekście podejść eksperymentalnych, korelacyjnych oraz ex post facto. Autor nie zapomina o podstawach budowy testów psychologicznych i ich adaptacji kulturowej, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii trafności, rzetelności oraz błędów pomiaru. Rozważa również analizę wyników testów w formie profili, zwracając uwagę na znaczenie adaptacji kulturowej.