KL Gusen. Studia z dziejów polskich więźniów i pamięci społecznej

Publikacja stanowi rezultat badań przeprowadzonych w ramach projektu naukowego Instytutu Pileckiego „KL Gusen jako miejsce eksterminacji Polaków”, którym kieruje prof. Wanda Jarząbek. Historia tego obozu, często pomijanego na rzecz KL Mauthausen, nie doczekała się dotąd szczegółowej monografii. Autorzy, poprzez swoje prace, starają się wypełnić tę lukę, objaśniając nie tylko różnorodne aspekty życia codziennego w obozie, ale także zadając pytania o jego miejsce w pamięci społecznej. Skupienie się na sytuacji polskich więźniów w Gusen pozwala na dogłębną analizę strategii przetrwania oraz adaptacji do ekstremalnych warunków obozowych. Szczególne znaczenie miały tu różnorodne formy aktywności kulturalnej i religijnej oraz budowanie wspierających relacji w oparciu o wspólnotę narodową, co sprzyjało samopomocy. Kluczowym elementem jest analiza pierwszego transportu do KL Mauthausen-Gusen oraz śledzenie losów uwikłanych w niego więźniów. Podsumowujące rozdziały poświęcone są współczesnej pamięci o Gusen — jej trwałości, formie i znaczeniu zarówno w polskim, jak i austriackim kontekście. Mimo że książka nie przedstawia pełnego obrazu życia obozowego i działalności Gusen, pozwala na zrozumienie specyfiki tego miejsca, będącego jednym z symboli eksterminacji polskiej inteligencji. Autorzy jednocześnie kierują uwagę na potencjalne kierunki przyszłych badań.Zasadniczą część monografii stanowi zbiór tekstów poruszających różne zagadnienia badawcze związane z obozem w Gusen. Wybór tych problemów nie jest przypadkowy i nie ogranicza się jedynie do prezentacji dotychczasowych wyników badań. Autorzy skupili się na obszarach, w których udało się dotrzeć do nowych, niewykorzystywanych do tej pory źródeł. Interesującym aspektem jest zastosowanie metod z innych dziedzin naukowych, od hermeneutyki po badania empiryczne. W literaturze polskiej takie podejście, które analizuje życie więźniów i funkcjonowanie KL Gusen w sposób zarówno historyczny, jak i duchowy, nie było dotychczas realizowane na taką skalę.