Horyzontalne nierówności edukacyjne we współczesnej Polsce

Przed 1990 rokiem polski system edukacji na poziomie wyższym był mocno elitystyczny, jednak w dość krótkim czasie zaczął się on dynamicznie i spontanicznie dostosowywać do masowych potrzeb społecznych. Zmiany te można było zaobserwować w dwóch głównych aspektach. Po pierwsze, nastąpiło zwiększenie dostępności dróg prowadzących do wyższego wykształcenia, jak również wzrost liczby dostępnych miejsc na uniwersytetach i uczelniach wyższych. Druga zmiana dotyczyła różnorodności instytucji edukacyjnych na poszczególnych etapach nauczania, co prowadziło do ich zróżnicowania wewnętrznego. W wyniku tych procesów, na edukacyjnym horyzoncie zaczął powstawać prawdziwy rynek edukacyjny, który oferował znacznie większą elastyczność w kształtowaniu ścieżek kariery. Konsekwencją tego była jednak zacięta konkurencja pomiędzy placówkami edukacyjnymi oraz wyraźny podział na instytucje lepiej i gorzej oceniane. W książce tej staram się zdefiniować nowe spojrzenie na generowanie nierówności edukacyjnych. W przeciwieństwie do wcześniejszych badań, nie skupiam się na pionowym wymiarze selekcji edukacyjnej, lecz na horyzontalnym. Moje badania dotyczą aktualnych trendów, przy czym okres powojenny traktuję jedynie jako kontekst historyczny. Przy analizie nierówności odwołuję się przede wszystkim do teorii kapitału ludzkiego oraz teorii racjonalnego wyboru, rezygnując z klasycznych teorii konfliktu i funkcjonalizmu, które były fundamentem badań nad stratyfikacją przez wiele dekad.