Firma

Na początku muszę się przyznać, że miałam z Johnem Grishamem trochę burzliwą relację. Moje pierwsze spotkanie z nim to była „Ława przysięgłych” i, no cóż, nie zakochałam się. Długo się ją czytało, była rozwleczona, nużąca i po prostu męcząca. Ale jako że jestem z tych, co drugą szansę zawsze dają, postanowiłam spróbować z inną, bardziej znaną powieścią. Padło na „Firmę” i już po kilku stronach wiedziałam, że tym razem będzie zupełnie inaczej.

Na wstępie - książka wciąga. I to jak. Zaczyna się niewinnie, niemal sielankowo. Młody, zdolny prawnik Mitch McDeere kończy Harvard z wyróżnieniem i przebiera w ofertach pracy. Wybiera kancelarię z Memphis, która na pierwszy rzut oka jest spełnieniem marzeń - świetna pensja, piękny dom, luksusowe auto, opieka, uśmiechy i zapach sukcesu unoszący się w powietrzu. Czytelnik też niemal zaczyna marzyć o takiej pracy. A potem zaczynają się rysy. Najpierw niewinne. Zbyt idealna atmosfera. Zbyt duża kontrola. Trochę za dużo pytań. A potem… robi się naprawdę gęsto.

To, co najbardziej mnie ujęło, to sposób, w jaki Grisham dawkuje napięcie. Nie wali czytelnika po głowie rewelacjami od razu. Zamiast tego pozwala mu się powoli zorientować, że coś jest nie tak. Że ta firma, która zatrudniła Mitcha, nie jest taka krystaliczna. Że tajemnice, jakie skrywa, są dużo mroczniejsze niż ktokolwiek mógłby przypuszczać. I że Mitch został wciągnięty w sieć, z której nie sposób się wydostać bez ryzyka utraty wszystkiego - kariery, wolności, a nawet życia.

W połowie książki tempo przyspiesza tak bardzo, że właściwie nie sposób się oderwać. Dosłownie siedziałam z nosem w książce, przewracając strony z prędkością światła, mimo że wiedziałam, że rano muszę wstać do pracy. Czułam to napięcie. Czułam strach Mitcha, jego zagubienie, determinację. A jednocześnie miałam gdzieś z tyłu głowy pytanie - jak on się z tego wywinie. Bo wiedziałam, że się wywinie, to nie ten typ książki, gdzie główny bohater ginie w połowie, ale jak? To mnie trzymało.

Grisham, jak się okazuje, doskonale zna realia amerykańskiego świata prawniczego. Nie wiem, ile tu jest fikcji, a ile faktów, ale wszystko brzmi niesamowicie wiarygodnie. Świat kancelarii, umów, procedur i luki w systemie prawnym jest przedstawiony z taką lekkością, że nawet osoby, które na co dzień nie mają z prawem nic wspólnego, będą w stanie wszystko zrozumieć i się tym interesować. Do tego dochodzi umiejętność budowania postaci. Mitch nie jest herosem, to zwykły facet, który marzył o sukcesie i nagle został postawiony przed moralnym dylematem: grać z mafią czy ryzykować wszystko, co osiągnął.

Bardzo podobał mi się też sposób, w jaki Grisham pokazuje, jak szybko człowiek może się stoczyć w coś, z czego potem nie ma odwrotu. Jak łatwo przekroczyć tę cienką granicę między bezpieczeństwem a niebezpieczeństwem, i jak wiele może kosztować jedno pozornie dobre posunięcie. Wszystko to bez przesadnej patetyczności, bez moralizatorstwa. Raczej jako obserwacja, nie ocena.

Na minus - może kilka zbędnych opisów w drugiej połowie, które mogłyby być skrócone, ale to drobiazg. Poza tym, zakończenie, choć emocjonujące, wydawało mi się lekko przyspieszone. Tak jakby autor w pewnym momencie powiedział sobie „dobra, czas kończyć” i przyspieszył narrację. Ale to naprawdę małe zgrzyty w całości, która zrobiła na mnie bardzo duże wrażenie.

Po „Firmie” na pewno sięgnę po kolejne książki Grishama. Wiem już, że potrafi pisać historie, które nie tylko są ciekawe, ale też trzymają w napięciu, wciągają bez reszty i sprawiają, że człowiek siedzi z nimi po nocach. I co najważniejsze - potrafi pisać o prawie w sposób, który nie nudzi. A to, przy całej skomplikowanej materii, jest naprawdę sztuką.

John Grisham wybitny oraz wielokrotnie nagradzany autor kryminałów i tym razem zaskoczył czytelników. Jest to druga w karierze książka, która przyniosła mu międzynarodowy rozgłos. Książka opowiada o młodym, zdolnym i ambitnym mężczyźnie, będącym jednym z najlepszych studentów prawa na roku. Tuż przed uzyskaniem dyplomu prawniczego otrzymał ofertę pracy w niewielkiej firmie prawniczej. Właściciele firmy zaprosili młodego prawnika na rozmowę kwalifikacyjną zachęcając wspaniałymi warunkami pracy, które przebijały oferty kancelari w Nowym Roku czy Chicago. Nie zastanawiał się długo i po krótkim zastanowieniu oraz rozmowie z żoną spakowali się i przeprowadzili się do Memphis. Tam w krótkim czasie zaczął pracę na pełnych obrotach chcąc awansować.
Sielanka trwała do czasu gdy na jego drodze pojawiło się CIA. Nagle ze świata jak z bajki przenosimy się do świata podsłuchów, intryg, inwigilacji, tajemniczych zgonów oraz ciemnych i nie do końca legalnych biznesów… Główny bohater staje przed trudnym wyborem stając między firmą która jest dla niego jak rodzina a przedstawicielami prawa. Sytuacja komplikuje się z każdym dniem wciągając jego i jego bliskich w coraz to większe problemy obfitujące w zagadki i tajemnice. Komu zaufać a komu nie, kto jest przyjacielem a kto wrogiem? A może wszyscy chcą go wykorzystać? Co zrobić dalej? Jak wybrnąć z sytuacji? Na te pytania bohater stara się odpowiedzieć sobie, rodzinie i nowo nabytym „wspólnikom”.
Autor od początku do końca trzyma czytelnika w napięciu nie zdradzając do końca jak potoczą się losy głównego bohatera. Zakończenie książki jest zaskakujące nawet dla wiernych czytelników Johna Grishama.

"Firma" z 1991 roku jest drugą wydaną pozycją w karierze amerykańskiego pisarza Johna Grishama, zaraz po "Czasie zabijania" z 1989. Okazała się jego pierwszym międzynarodowym bestsellerem, a w 1995 roku dostała wyróżnienie od uznanej organizacji skupiającej amerykańskich pisarzy powieści kryminalnych i znalazła się setce najlepszych kryminałów wszech czasów.

Fabuła "Firmy" opowiada o Mitchellu Y. McDeere, świeżo upieczonym absolwencie prawa, który zajął trzecie miejsce w swojej klasie na Harwardzie i może wybierać spośród wielu ofert pracy pochodzących z najlepszych firm prawniczych w całej Ameryce. Nieoczekiwanie najatrakcyjniejszą ofertę dostaje z małej, lecz prestiżowej kancelarii z Memphis, która daje mu 80 tysięcy dolarów pensji, BMW i nisko oprocentowany kredyt hipoteczny. Oferta marzeń ma się jednak wkrótce okazać koszmarem jego życia.

Książkę oceniam bardzo dobrze. Tempo było bardzo dobre i udało się "Firmie" utrzymać moje zainteresowanie przez całą długość, a jest to dość spora objętościowo powieść. Grishamowi świetnie udało się podnosić stawkę gry, niczym w pokerze. Podobały mi się dialogi i kilka ciekawych zwrotów akcji. Zawsze uważałem, że Grisham posiada duży talent do tworzenia ciekawych postaci. W "Firmie" główny bohater, Mitch McDeere, nie był bohaterem, którego potrafiłem polubić, ale kibicowałem mu, gdyż stał się przegranym. Fajną postacią był za to Lamar Quinn, który pomimo pracy dla mafii sprawiał wrażenie bardzo sympatycznego człowieka. Można tu napisać, że Grishamowi udało się wywołać efekt, w wyniku którego wywołał efekt obrzydzenia dla postaci zaangażowanych w pranie brudnych pieniędzy, ale jednocześnie daje nam powody do czucia litości wobec nich przez to, że byli dobrymi ludźmi w złej sytuacji. Jak zauważyłem w internetowych komentarzach na temat tej książki, część czytelników miała podobny problem jak ja. Zakończenie "Firmy" jest trochę nijakie, mało satysfakcjonujące i może również za mało hollywoodzkie.

Momentami książka daje odczuć upływ czasu, szczególnie swoją początkową poniżającą postawą wobec kobiet w branży. Spora część tego wynikała z potrzeby ukazania firmy w złym świetle, lecz tak czy siak definiowanie kobiety przez jej wygląd wywołało u mnie negatywne odczucia. Z biegiem historii, na szczęście, główne kobiece postacie pokazane są jednak jako inteligentne i zdolne do tej pracy. Momentami da się również dostrzec oznaki rasizmu i uprzywilejowania białej rasy.

Patowa sytuacja, w której znalazł się Mitch jest zdecydowanie warta przeczytania. Książka intrygująca, wciągająca i stosunkowo prosta, jak na prawniczych charakter. Myślę, że Grisham w "Firmie", to ten Grisham, którego kochają miliony fanów na całym świecie, a nie ten, który odpycha w najnowszych książkach.

Mitch Mcdeere, błyskotliwy młody student prawa, jeden z najlepszych na swoim roku na Harvardzie, jest na dobrej drodze do obiecującej kariery. Podejmuje jednak zły krok i podejmuje pracę w firmie o nazwie "Bendini, Lambert i Locke". Firma ta daje bardzo wysoką pensję i BMW i inne zachętki! Cóż, pieniądze są najważniejsze i nie można dziwić się młodemu Mitchowi, że decyduje się na tę robotę, ale kiedy rzeczy wydają się zbyt piękne, by mogły być prawdziwe, najprawdopodobniej takie nie są. Wkrótce zostanie on wplątany w sieć kłamstw, spisków, morderstw i tajemnic.

Książka została napisana niemal jak scenariusz filmowy. Prawie w całości składa się z akcji i dialogów, a opisy ograniczają się do minimum. Historia sama w sobie jest dobrą zabawą, która choć wolno, to rozkręca się do szybkiego tempa i wyjaśniania kolejnych kwestii. W mojej ocenie większość bohaterów jest płaska i słabo rozwinięta, ale sam Mitch błyszczy swoją inteligencją i przebiegłością, starając się przechytrzyć prawie wszystkich w swoim otoczeniu.

Aspekt prawny w "Firmie" nie jest tak istotny jak w wielu innych dziełach tego autora, np. w "Ławie przysięgłych", i stanowi raczej pewno tło powieści. Tak czy inaczej ten thriller prawniczy odznacza się naprawdę przyjemnym tempem i lubię sposób w jaki został napisany. Za każdym razem, gdy zaczynałam czytać, to spędzałam z książką więcej czasu niż zakładałam.

Książka wyszła na początku lat 90. i można momentami to wyczuć. Cóż, technologia się znacząco zmieniła. Zastanawiałam się na przykład, dlaczego ktoś wykonywał telefony ze stacjonarnego telefonu, a nie z komórki ;p

Unikalnym elementem "Firmy" okazał się dla mnie klimat panujący w firmie z Memphis, w której panował też okropny wyścig z czasem. Każdy się spieszył, denerwował, podnosił głos. Wyścig szczurów był aż nadto zauważalny. Książka to dobry powód do refleksji na temat pracoholizmu i pędu za pieniądzem.

Ogólnie rzecz biorąc, "Firma" to klasyka gatunku i jeden z najlepszych pisarzy ostatnich ponad 20 lat. Książka w sam raz na chłodne deszczowe wieczory i zaspokojenie chęci poczucia napięcia.