Ezoteryczne odłamy islamu w muzułmańskiej literaturze herezjograficznej

Islam jest często utożsamiany z zasadami sunnizmu, które uznaje się za muzułmańską ortodoksję. Po śmierci Mahometa doszło jednak do rozłamu wśród jego wyznawców z powodu sporów politycznych dotyczących sukcesji. W tym okresie powstało szyickie środowisko, wspierające władzę czwartego kalifa Alego i jego rodziny, które wyodrębniło wiele grup i odłamów. Ich przekonania i praktyki znacznie odbiegały od norm sunnizmu. Społeczność muzułmańska tamtych czasów była dynamiczna i różnorodna, a zasady religijne dopiero zaczynały się formować. Szybkie podboje kalifatu przyciągały nowych wyznawców, którzy często przenosili ze sobą swoje rodzime tradycje religijne i kulturowe. Te dziedzictwa były zdecydowanie odrzucone przez sunnizm, natomiast grupy szyickie interesowały się szczególnie aspektami ezoterycznymi. Ezoteryka, umożliwiająca traktowanie teorii tych ugrupowań jako wiedzy tajemnej przeznaczonej dla wybranych, powstawała pod wpływem różnorodnych czynników religijnych, politycznych i społecznych. Do dzisiaj przetrwały takie społeczności jak alawici (nusajryci) i druzowie, których wierzenia mają korzenie w islamie, lecz są uznawane za odrębne religie. Materiały źródłowe do badania ezoteryki w szyizmie to głównie traktaty muzułmańskie o herezjach, kroniki, literatura adabowa oraz inne dokumenty. W książce te źródła posłużyły do przedstawienia religijnego środowiska wczesnego szyizmu oraz próby odtworzenia jego początkowych doktryn, zwracając uwagę na ich genezę i inspiracje.