Dziennik niedokończony

Siergiej Kormilec, były funkcjonariusz radzieckiego KGB, pełnił rolę dyplomaty w ambasadzie ZSRR w Warszawie od 1979 do 1988 roku. W tym czasie, od 1985 roku aż do opuszczenia Polski, prowadził tajny dziennik, w którym skrupulatnie zapisywał przebieg wydarzeń, swoje odkrycia i przemyślenia dotyczące sytuacji politycznej w Polsce. Tekst ten jest niezwykle wartościowym źródłem wiedzy, ukazującym znaczenie PRL jako laboratorium dla transformacji komunistycznego systemu, która miała na celu zmniejszenie państwowej kontroli w gospodarce i życiu społecznym. Ten kierunek zmian korelował z ideą pierestrojki wprowadzoną przez Michaiła Gorbaczowa, Sekretarza Generalnego KPZR. Procesy demokratyzacyjne za czasów gen. Wojciecha Jaruzelskiego były bacznie obserwowane przez KGB.Kormilec szczególną uwagę poświęcał kluczowym postaciom z PZPR, takim jak Mieczysław F. Rakowski, Czesław Kiszczak czy Stefan Olszowski, koncentrując się na rywalizacji frakcji konserwatywnego i liberalnego skrzydła oraz nieśmiałych reformach gospodarczych i działalności opozycji. Krążył także wokół ważnych wydarzeń z przeszłości, w tym kryzysów z lat 1968 i 1970 oraz afer takich jak Zalew i Żelazo w polskich służbach specjalnych. Dziennik nie pozostał bez plotek na temat osobistego życia polskich elit. Niestety, dokumentacje Kormilca nie obejmują przełomowego roku 1989, ponieważ został on przeniesiony do pracy w Pradze jeszcze przed tym okresem.Dziennik Kormilca został pozyskany z Rosji, przetłumaczony i opracowany przez dr Annę Sobór-Świderską z Uniwersytetu Jagiellońskiego. W obszernym wprowadzeniu autorka przedstawia losy Kormilca, analizuje relacje Polski Ludowej z ZSRR oraz rolę, jaką odgrywały radzieckie służby specjalne na terenie Polski.