Dzieła mniejsze: traktaty

Choć Święty Tomasz znany jest głównie z monumentalnych dzieł, pozostawił po sobie także krótsze pisma, zebrane w tomie "Dzieła mniejsze: traktaty". Zawiera on pięć prac: "O bycie i istocie", "O zasadach natury do brata Sylwestra" (oba w nowych przekładach), "Streszczenie teologii" (pierwszy pełen polski przekład), "O władzy" oraz "O substancjach czystych". Te pisma łączy nie tylko zwięzłość, ale i systematyczne podejście, co tłumaczy ich wspólny podtytuł "traktaty".„O bycie i istocie” (De ente et essentia) zostało napisane przez św. Tomasza w młodości jako próba wyjaśnienia podstawowych pojęć metafizyki w kontekście myśli Arystotelesa i Awicenny. Od początku cieszyło się dużą popularnością, co potwierdza mnogość rękopisów, wydań i komentarzy. W prologu Tomasz przytacza myśl Filozofa z I księgi "O niebie", podkreślając, że błędy na początku rozważań mogą prowadzić do większych niejasności. Awicenna natomiast zauważa, że byt i istota są pierwszymi pojęciami uchwyconymi przez intelekt, co uzasadnia konieczność ich dokładnego zrozumienia.„O zasadach natury do brata Sylwestra” to jedno z dwudziestu sześciu dzieł napisanych przez Akwinatę na prośbę różnych osób. Nie znamy zbyt wiele o bracie Sylwestrze, ale można przypuszczać, że był współbratem Tomasza z klasztoru św. Jakuba w Paryżu. W tym wczesnym tekście Tomasz zajmuje się kluczowymi kwestiami metafizycznymi, szczególnie w kontekście myśli Awerroesa.