Dytyramby dionizyjskie

Ekstaza rozumu i poetycki testament antykryzysu: O „Dytyrambach dionizyjskich” Fryderyka Nietzschego.
„Dytyramby dionizyjskie”Fryderyka Nietzschego, opublikowane ostatecznie w formie zwartego cyklu pod koniec drogi twórczej myśliciela, stanowią unikatowy pomnik literatury europejskiej punkt, w którym rygorystyczna filozofia życia stapia się z czystym, wręcz demonicznym aktem poetyckim. Choć Nietzsche powszechnie funkcjonuje w świadomości czytelników jako autor monumentalnych traktatów prozatorskich i prozy filozoficznej („Tako rzecze Zaratustra”, „Poza dobrem i złem”), to właśnie w tej skromnej objętościowo, oszałamiającej formalnie książce najpełniej wybrzmiewa dionizyjski szał twórczy, będący ostateczną apoteozą ziemskiej egzystencji.
Poetyka dionizyjskiego przełomu.
Głównym nurtem napędzającym te poetyckie hymny jest próba uchwycenia tego, co w tradycyjnym Dyskursie filozoficznym wymyka się pojęciom. Tytułowe dytyramby starożytne pieśni ku czci boga wina, ekstazy i płodności stają się u Nietzschego wehikułem służącym do transcendowania tradycyjnej metafizyki. Autor nie poucza tu czytacza z katedry akademickiej; on rzuca go w wir rytmicznego, pulsującego krwiobiegiem języka. Wiersze te charakteryzują się potężną ekspresją, gwałtownymi przerzutniami, bogactwem symboliki zaczerpniętej z mitologii greckiej oraz bezkompromisową szorstkością formy, która odrzuca wszelki akademicki gładkopiśmienny konwenans.
Filozofia w szatach mitu i maski.
Pod płaszczykiem poetyckiej alegorii kryją się fundamentalne motywy dojrzałej myśli Nietzscheańskiej:
Wieczny powrót the tożsamego: Poczucie absolutnej akceptacji czasu, w którym każda chwila, radość i cierpienie domagają się powtórzenia w nieskończoność.
Wola mocy jako twórcza afirmacja:Ciało i życie biologiczne zostają wyniesione do rangi najwyższego autorytetu, detronizując chrześcijańskie koncepcje „tamtego świata”.
Samotność nadczłowieka: Utwory takie jak „Żale Ariadny” czy „Sławny mądrala” obnażają głęboki tragizm jednostki wybitnej, która przekroczyła dawne tabu moralne, stając twarzą w twarz z przerażającą, milczącą pustką uwolnioną od dawnych bóstw.
Wartość wydawnicza i artystyczna.
„Dytyramby dionizyjskie” uchodzą za dzieło wymagające, wręcz hermetyczne. Bez znajomości wcześniejszego dorobku niemieckiego filologa klasycznego odbiorca może zagubić się w gęstwinie ezoterycznych odniesień do Zaratustry, Ariadny czy Dionizosa. Nie jest to lektura na jeden relaksujący wieczór, lecz partytura skomponowana na głos ludzkiego sumienia zbuntowanego przeciwko nihilizmowi.
Książka ta pozostaje dziełem koniecznym dla każdego, kto pragnie zrozumieć Nietzschego nie tylko jako surowego krytyka kultury zachodniej, ale przede wszystkim jako artystę słowa, który niczym antyczny tragik spłonął we własnym ogniu, usiłując wysłowić niewysłowione piękno tragicznego wymiaru istnienia.