Bunt mas

José Ortega y Gasset (1883-1955) był cenionym hiszpańskim filozofem i eseistą, który pełnił rolę profesora na Uniwersytecie w Madrycie. Odegrał istotną rolę w tworzeniu hiszpańskiej konstytucji. Po wojnie domowej w Hiszpanii przebywał na emigracji, lecz w 1946 roku powrócił do Madrytu, aby objąć ponownie katedrę filozofii. Autor licznych książek i artykułów, zasłynął przede wszystkim dziełem "Bunt mas", które początkowo ukazało się w 1929 roku w formie artykułów w gazecie "El Sol", a później jako książka. Publikacja ta zyskała międzynarodowe uznanie, zostając przetłumaczoną na wiele języków, i jest uważana za jeden z kluczowych tekstów socjologicznych.W "Buncie mas" Ortega y Gasset skupia się na analizie sytuacji społecznej w Europie na początku XX wieku. Był zaniepokojony wzrostem znaczenia mas społecznych, co wiązało się z narastającą wulgarnością, bezprawiem i barbarzyństwem, które prowadziły do demoralizacji społeczeństwa i dezorientacji młodego pokolenia. Filozof podkreślał konieczność istnienia autorytetów, które mogłyby kierować społeczeństwem, w przeciwnym razie groził mu chaos. Paradoksalnie, choć krytykował skutki "buntu mas", jednocześnie popierał demokrację liberalną, będąc przeciwnikiem dyktatur i ruchów takich jak faszyzm i bolszewizm, które ocenił jako wyrazy najgorszego masowego podejścia. Uważał, że dobrze wykształcona i moralna elita powinna stać na czele społeczeństwa jako przewodnik, którego masy potrzebują.Te myśli Orteg’y y Gasseta pozostają aktualne w dzisiejszych czasach, kiedy władza populistów, podobnie jak w przypadku Donalda Trumpa w USA, rzuca wyzwanie tradycyjnym autorytetom. Jak zauważa J. Kuźniar, upadek autorytetów sprawia, że chamstwo staje się akceptowalne, a nawet cenione. Ortega y Gasset wciąż ostrzega przed tymi zagrożeniami.