Bałtycka droga i żywy łańcuch Lwów-Kijów

Książka "25 lat Wolności" zabiera czytelnika w podróż przez Europę Środkowo-Wschodnią, aby przyjrzeć się zmianom, które zaszły w tym regionie w ciągu ostatnich dwóch i pół dekady. Symbolicznym momentem tej transformacji była Bałtycka Droga — wydarzenie, które pokazało hart ducha narodów bałtyckich pragnących odzyskać niepodległość i odłączyć się od Związku Radzieckiego. 23 sierpnia 1989 roku, w 50. rocznicę tragicznego paktu Ribbentrop-Mołotow, około 2 miliony ludzi z Litwy, Łotwy i Estonii utworzyło żywy łańcuch od Wilna do Tallina, manifestując jedność w dążeniu do suwerenności. Wschód kontynentu również miał swoje chwile nadziei — ukraińskie protesty, od żywego łańcucha między Lwowem a Kijowem po wydarzenia z Majdanu, były dowodem na pragnienie demokracji i zmian. Jednakże, pomimo początkowych sukcesów, demokratyczna transformacja w tych krajach nie zawsze postępowała bez przeszkód. Nadzieje na demokratyzację Białorusi rozmywały się, gdy przyszły zmiany w nazewnictwie ulic w 1994 roku, a przywrócenie tych zmian nastąpiło dopiero po dwóch dekadach. Podobne nadzieje pokładano w Ukrainie, której niepodległość jako pierwsza uznała Polska, jednak proces demokratyzacji elit postępował powoli. Książka przedstawia subiektywne eseje i rozmowy z mieszkańcami Litwy, Łotwy, Estonii i Ukrainy, skupiając się na wyzwaniach, jakie przed nimi stają. Wojownicza polityka współczesnej Rosji, kierowana przez Władimira Putina, budzi w tych społeczeństwach obawy, zaostrzane przez wpływ kremlowskiej propagandy na rosyjskojęzyczne mniejszości. Eseje są także refleksją nad osobistym stosunkiem do kultury rosyjskiej, będąc zarazem wyrazem troski o rozwój społeczny w samej Rosji. Rzut oka na historyczne niepokoje pokazuje, że rosyjskie rewolucje często miały dramatyczny i brutalny przebieg, co stanowiło zagrożenie dla Europy. Dziś nie ma miejsca na rusofobię w Europie Środkowo-Wschodniej, a kraje takie jak Polska, Litwa czy Szwecja nie prowadzą antyrosyjskich koalicji. Pozostaje jednak pytanie, kiedy rosyjskie media przestaną służyć jako narzędzie propagandy, a Rosjanie otworzą się na odkrywanie reszty kontynentu. Czy tęsknota za sowiecką przeszłością jest naprawdę warta ryzyka hybridowej wojny i destabilizacji w tym regionie Europy?