Leon Kruczkowski - sylwetka autora

Polski pisarz i publicysta, który pełnił funkcję posła do Krajowej Rady Narodowej oraz zasiadał w Sejmie Ustawodawczym w latach 1947–1952, a także w Sejmie PRL przez trzy kadencje w latach 1952–1962, był aktywnym działaczem komunistycznym i w latach 1949–1956 piastował stanowisko prezesa Związku Literatów Polskich. Od 1957 roku aż do swojej śmierci zasiadał w Radzie Państwa. Urodził się 28 czerwca 1900 roku w Krakowie jako jedno z siedmiorga dzieci Łukasza Kruczkowskiego, introligatora prowadzącego własną pracownię przy Małym Rynku 6. Z wykształcenia był chemikiem, ukończył Wyższą Szkołę Przemysłową w Krakowie. W latach 1920–1924 odbywał służbę wojskową i został awansowany do stopnia podporucznika piechoty Wojska Polskiego z dniem starszeństwa od 1 lutego 1922 roku, co potwierdzono w 1934 roku, kiedy to został zweryfikowany z lokatą 1. Rok 1925 przyniósł mu małżeństwo z Jadwigą Janowską. Po zakończeniu edukacji pracował w przemyśle oraz szkolnictwie zawodowym, jednak od wczesnych lat 30. skupił się na działalności literackiej i publicystycznej, w której wykazywał skłonności ku lewicy. Jego debiut literacki nastąpił w Krakowie na przełomie 1918/1919 roku poprzez publikację wierszy w czasopiśmie „Maski”.

Po ukończeniu studiów chemicznych, Kruczkowski podjął pracę w przemyśle Zagłębia Dąbrowskiego, a w latach 1926–1933 mieszkał w dzielnicy Sosnowca, Kazimierzu Górniczym. W Kazimierzu Górniczym zatrudnił się jako nauczyciel chemii, matematyki i fizyki w Szkole Rzemieślniczo-Przemysłowej w Maczkach, gdzie również jego żona rozpoczęła pracę jako nauczycielka. W tym czasie opublikował tom poezji „Młoty nad światem” (1928) oraz powieść „Kordian i cham” (1932), które przyniosły mu literacki rozgłos. „Kordian i cham” była pierwszą polską powieścią o rewolucyjnych tendencjach, kwestionującą narodowe mity, stając się tym samym ważnym elementem literatury polskiej. Po odniesieniu sukcesu przez tę powieść, Kruczkowski zdecydował się całkowicie poświęcić swojej literackiej i publicystycznej karierze. W 1935 roku stworzył utwór satyryczny „Bohater naszych czasów” i powieść historyczną „Pawie pióra”. Następnie w 1937 roku opublikował współczesną powieść „Sidła”.

Kruczkowski współpracował z wieloma lewicowymi czasopismami, takimi jak: „Sygnały”, „Lewy Tor”, „Po prostu”, „Nowa Wieś”, „Epoka” i inne. Jego publicystyczna działalność zaowocowała publikacjami: „Człowiek i powszedniość”, „Dlaczego jestem socjalistą” oraz „W klimacie dyktatury”, które ukazały się w latach 1936-1938. Pod koniec okresu międzywojennego pracował nad powieścią o czasach Stanisława Augusta oraz o polskiej emigracji robotniczej w Belgii, jednak te prace zaginęły.

Podczas wojny obronnej 1939 roku był jej uczestnikiem. Lata II wojny światowej spędził w niemieckich obozach jenieckich Arnswalde II B (Choszczno) i Gross-Born (Borne Sulinowo). Powróciwszy do Polski, wstąpił do Polskiej Partii Robotniczej i założył literacki miesięcznik „Twórczość” w Krakowie. W latach 1945–1948 pełnił funkcję podsekretarza stanu w Ministerstwie Kultury i Sztuki, a następnie aż do 1956 roku przewodniczył Zarządowi Głównemu Związku Literatów Polskich. Pomiędzy 1951 a 1956 rokiem sprawował kierownictwo Komitetu Współpracy Kulturalnej z Zagranicą. Od lutego 1957 był członkiem Rady Państwa.

Od 1946 roku Kruczkowski był posłem, począwszy od Krajowej Rady Narodowej, poprzez Sejm Ustawodawczy, aż po Sejm PRL trzech kadencji. W latach 1952–1956 kierował Komisją Oświaty, Nauki i Kultury w Sejmie. Był częścią Prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Narodowego oraz Frontu Jedności Narodu. W 1949 roku dołączył do Ogólnokrajowego Komitetu Obchodu 70-lecia urodzin Józefa Stalina. Aktywnie działał w Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, będąc członkiem egzekutywy przy ZG Związku Literatów Polskich w 1950 roku oraz Komitetu Centralnego PZPR. Po wojnie pełnił wiele funkcji organizacyjnych w życiu kulturalnym Polski, kontynuując przy tym swoją aktywność literacką, zamieniając się z pisarza na dramatopisarza.

W 1948 roku Teatr Polski w Warszawie wystawił jego dramat „Odwety”, który zebrał entuzjastyczne recenzje. Dwa lata później, krakowski Stary Teatr zaprezentował sztukę „Niemcy”, która szybko stała się jedną z najważniejszych w jego dorobku. Przedstawienie to zagrano na niemal dwudziestu scenach w Polsce i zostało przetłumaczone na czternaście języków. Premiera odbyła się w Berlinie, a także w Wiedniu, Paryżu, Brukseli, Pradze, Rzymie, Londynie i Tokio.

W 1950 roku, podczas II Kongresu Obrońców Pokoju w Warszawie, Kruczkowski został wybrany do Światowej Rady Pokoju. Rok ten przyniósł również publikację jego artykułów w „Spotkania i konfrontacje” oraz adaptację sztuki „Grzech” Stefana Żeromskiego na potrzeby Teatru Kameralnego w Warszawie. W 1954 roku opublikował wybór artykułów powojennych „Wśród swoich i obcych” oraz dramat o tragedii Rosenbergów, zatytułowany „Juliusz i Ethel”. Rok później Teatr Kameralny wystawił sztukę „Odwiedziny”, napisaną w 1952 roku.

Kruczkowski był członkiem korespondentem Niemieckiej Akademii Sztuki. 8 maja 1958 roku Rada Państwa mianowała go przewodniczącym Komitetu Roku Chopinowskiego 1960. Zmarł 1 sierpnia 1962 roku w Warszawie i został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach, gdzie jego nagrobek, zaprojektowany przez Mariana Wnuka, przedstawia trzy księgi, z których dwie są zamknięte, a trzecia, górna, pozostaje otwarta.