Emanuel Ringelblum - sylwetka autora

Emanuel Ringelblum, znany jako polsko-żydowski historyk, pedagog oraz działacz społeczny, zasłużył sobie na zapamiętanie jako twórca tajnego archiwum getta warszawskiego. Niestety, jego życie zakończyło się tragicznie, gdy został zamordowany przez nazistowskich okupantów. Emanuel urodził się jako syn handlarza zbożem i miał troje rodzeństwa: jednego brata i dwie siostry. Matka zmarła, gdy miał zaledwie 12 lat. Początkowe lata edukacji spędził w żydowskim chederze, a następnie przez rok uczęszczał do polskiego gimnazjum. W wyniku I wojny światowej rodzina Ringelblumów przeniosła się do Nowego Sącza.

Po uzyskaniu świadectwa maturalnego, Emanuel przeprowadził się do Warszawy, planując studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego. Jego plany zniweczyło jednak wprowadzenie zasady numerus clausus, przez co postanowił studiować historię na Wydziale Filozoficznym tej samej uczelni. Utrzymywał się z tłumaczeń oraz korepetycji i nauki w żydowskich szkołach wieczorowych.

W 1927 roku zdobył tytuł doktora filozofii na podstawie pracy poświęconej Żydom warszawskim w czasach średniowiecza, a jego literatura o społeczności żydowskiej stała się ceniona wśród historyków. Po zdobyciu uprawnień pedagogicznych ożenił się z Judytą (Jehudis) Lewit Herman, nauczycielką języka polskiego oraz działaczką Poalej Syjon-Lewicy. Ich syn, Uriel, przyszedł na świat w 1930 roku.

Tragiczna noc z 7 marca 1944 roku doprowadziła do odkrycia przez Gestapo schronienia Emanuela wraz z żoną, synem i grupą ponad trzydziestu innych Żydów. Przyjmuje się, że kryjówka została zdradzona na skutek donosu złożonego przez 18-letniego Jana Łakińskiego – Polaka, rozstrzelanego później przez AK – lub przez byłą dziewczynę Mieczysława Wolskiego, jednego z opiekunów Żydów. Zatrzymani zostali przewiezieni do więzienia na Pawiaku.

Emanuela, jako osobę związaną z ruchem oporu, poddano brutalnym torturom. Próby uratowania go przez osadzenie w brygadzie roboczej nie powiodły się, gdyż odmówił opuszczenia żony i syna. Prawdopodobnie, trzy dni po aresztowaniu, wszyscy z kryjówki "Krysia" zostali rozstrzelani w ruinach warszawskiego getta.