Archidiecezja gnieźnieńska w czasach komunizmu 1945-1980

Książka Bartosza Kaliskiego wyróżnia się na tle innych publikacji dotyczących relacji między państwem a Kościołem katolickim w okresie PRL. Autor nie tylko sięgnął po szeroki wachlarz materiałów pochodzenia państwowego, ale także skorzystał z doskonale zachowanego archiwum diecezjalnego, co stanowi jej istotny atut. Kaliski zdołał objąć analizą niemal cały okres PRL, rezygnując z tradycyjnego podejścia chronologicznego na rzecz problemowej analizy, z jednoczesnym uwzględnieniem zmieniających się realiów historycznych. Przyglądając się bliżej jednej diecezji, odkrył w niej szersze zjawiska i procesy, ilustrujące, jak istotne decyzje polityczne i konflikty odzwierciedlały się w lokalnych realiach. Kaliski pamiętał, że rozwój kraju, Kościoła, codzienne życie ludzi oraz modele duchowieństwa, choć znacznie ukształtowane przez politykę PRL, były również zależne od upływu czasu, zmian cywilizacyjnych i ogólnoświatowych tendencji w Kościele katolickim. Choć problematyka Kościoła w PRL nie jest nowym tematem, książka Kaliskiego wnosi świeże spojrzenie na zagadnienie. Marcin Kula, Uniwersytet Warszawski, Akademia Leona Koźmińskiego.