Aparat bezpieczeństwa

Pomimo upływu czasu i licznych badań zarówno naukowych, jak i popularnonaukowych, eksploracja działań komunistycznych służb specjalnych wciąż wydaje się niepełna. Próba zrozumienia, dlaczego bezpieka została stworzona i dlaczego funkcjonowała w określony sposób, nie może ograniczać się jedynie do stwierdzenia, że ochraniała budowę systemu komunistycznego. Chociaż jest to często prawdą, taka perspektywa może raczej racjonalizować działania, zaniedbania i zbrodnie popełniane przez funkcjonariuszy aparatu bezpieczeństwa oraz ich zwierzchników z wyższych szczebli partyjnych. Ważne jest więc zadanie sobie pytań nie tylko o to, co bezpieka zrobiła, lecz także jakie były motywacje jednostek zaangażowanych w działalność policyjną. Dodatkowo, na skuteczność działania agencji wpływało wiele czynników, takich jak struktura organizacyjna, przepływ dokumentacji, hierarchia władzy, wewnętrzne relacje interpersonalne oraz stopień autonomii poszczególnych ludzi i jednostek organizacyjnych.Od 2011 roku projekt „W stronę antropologii bezpieki”, prowadzony przez grupę wrocławskich badaczy związanych głównie z Instytutem Pamięci Narodowej oraz Uniwersytetem Wrocławskim, stara się poszerzać refleksję naukową nad historią i działalnością tych służb. Dzięki podejściu opartemu na teorii organizacji, socjologii, kulturoznawstwie, politologii, prawie, antropologii, językoznawstwie i psychologii, możliwe jest lepsze zrozumienie, potwierdzenie lub obalenie dotychczasowych naukowych i potocznych przekonań o komunistycznym aparacie bezpieczeństwa.