1Q84. Tom 1

Naprawdę. „1Q84. Tom 1” to nie jest książka, którą się po prostu czyta. To jest książka, w którą się wpada. Najpierw niby spokojnie, nawet trochę niewinnie. Kobieta stoi w korku. Facet uczy matematyki i dłubie przy tekście. Wszystko wygląda normalnie, może tylko trochę zbyt cicho, trochę zbyt gładko. A potem nagle rzeczywistość zaczyna się rozsuwać jak źle zszyta kurtyna i już wiesz, że nie wrócisz do żadnego „normalnie” przez najbliższe kilkaset stron.

Najlepsze jest to, że Murakami w ogóle się nie spieszy. Wielu autorów z takiego materiału zrobiłoby natychmiastową sensację. Trup, pościg, zwrot, tajemnica, następny rozdział, lecimy. A on nie. On siada naprzeciwko ciebie i z kamienną twarzą zaczyna budować świat, który na początku wydaje się tylko lekko przesunięty. O parę centymetrów. O jeden oddech. O jeden księżyc za dużo. I właśnie to działa najmocniej, bo groza nie wpada tu z buta. Ona sączy się powoli.

Aomame jest kapitalna. Chłodna, konkretna, bez zbędnego gadania. Wchodzi do tej książki i od razu wiadomo, że nie jest ozdobą fabuły, tylko jedną z tych postaci, które mają własny ciężar, własną temperaturę i nie potrzebują prosić o uwagę. Tengo z kolei działa zupełnie inaczej. Jest bardziej miękki, bardziej wycofany, ale przez to świetnie równoważy całą historię. Murakami zderza ich dwa rytmy i robi z tego coś, co nie jest ani zwykłym thrillerem, ani romansem, ani fantastyką. To jest jakiś jego własny gatunek. Taki, w którym napięcie bierze się nie tylko z wydarzeń, ale też z poczucia, że świat stracił instrukcję obsługi.

I cholera, jak to jest dobrze napisane pod względem klimatu. Ta książka nie tyle opowiada historię, co produkuje stan umysłu. Czytasz i coraz bardziej czujesz, że wszystko jest oblepione czymś dziwnym. Powietrze, ludzie, rozmowy, nawet zwykłe przedmioty. Nic nie krzyczy, a i tak masz w głowie alarm. Murakami ma rzadki talent do robienia niepokoju z ciszy. Nie potrzebuje wielkiego hałasu, żebyś czuł, że coś tu jest bardzo nie tak.

Podoba mi się też, że „1Q84” nie traktuje czytelnika jak idioty. Nie wykłada kart na stół, nie dopowiada wszystkiego, nie mruga porozumiewawczo, że zaraz ci wytłumaczy, o co chodzi. Nie. Masz wejść w ten świat i sam się w nim odnaleźć. Albo zgubić. Najlepiej jedno i drugie. Dzięki temu ta książka naprawdę wciąga, a nie tylko prowadzi za rękę od punktu A do punktu B.

Czy są momenty wolniejsze? Jasne. Ale to nie jest wada, tylko część mechanizmu. Ta historia musi oddychać własnym tempem, bo właśnie z tego tempa bierze się jej siła. Gdyby to przyspieszyć, połowa magii by wyparowała. Tu trzeba dać się wkręcić, wejść w ten rytm, zaakceptować, że nie wszystko od razu będzie jasne. Nagrodą jest to, że po jakimś czasie zaczynasz patrzeć na tę książkę nie jak na fabułę, tylko jak na osobny świat.

Dla mnie to jest początek, który robi dokładnie to, co powinien robić pierwszy tom wielkiej historii. Nie tylko zaciekawia. On zaciąga cię do środka i zamyka drzwi. Zostajesz z pytaniami, z napięciem, z obrazami, których nie da się wyrzucić z głowy. I przede wszystkim z tym świetnym uczuciem, że czytasz coś, co nie chce być podobne do niczego innego.

Zajebista książka. Gęsta, dziwna, hipnotyczna. Taka, po której człowiek patrzy wieczorem w niebo trochę uważniej, jakby chciał sprawdzić, czy wszystko na pewno jest na swoim miejscu.