Wspomnienia z martwego domu

„Wspomnienia z martwego domu” to najbardziej osobiste dzieło Fiodora Dostojewskiego. W 1849 roku pisarz został skazany na śmierć za uczestnictwo w Kole Pietraszewskiego. Jednak w ostatniej chwili kara ta została zamieniona przez cara na czteroletnie więzienie z ciężkimi robotami. Te trudne doświadczenia Dostojewski przekuł w poruszającą opowieść o życiu w syberyjskiej katordze. Narratorem książki jest szlachcic Aleksander Pietrowicz Gorianczykow, który po zabójstwie swojej żony trafia na dziesięć lat ciężkich robót. Przez jego opowieść poznajemy codzienność więzienną – życie w twierdzy, stosunki między więźniami, ich historie i różne aspekty tej brutalnej rzeczywistości, takie jak pobyty w szpitalu, przemyt alkoholu, święta, kary cielesne czy zachowanie nadzorujących. Wśród współosadzonych Gorianczykow spotyka zarówno ludzi o wartościowych charakterach, z którymi nawiązuje przyjaźnie, jak i wielu mrocznych, ambitnych, złośliwych i zawistnych. Częste burdy, kradzieże i bójki tworzą trudną do zniesienia atmosferę. Dla Gorianczykowa, jako byłego szlachcica, szczególnie ciężkie są pogarda i wrogość ze strony współwięźniów, wywodzących się głównie z chłopstwa. Samotność i niechęć otoczenia towarzyszą mu zwłaszcza na początku jego pobytu w więzieniu.