Sanktuarium Maryjne w Świętej Lipce

Święta Lipka, znana również jako perła polskiego baroku, ma swoje początki owiane legendą i historią. Jedna z teorii dotyczących powstania tego miejsca sięga roku 1311, kiedy to pogański książę Litwy, Witenes, najechał na okoliczne ziemie, łupiąc je i porywając chrześcijańskich mieszkańców. Jego czyny zostały jednak powstrzymane przez wojska krzyżackie pod wodzą komtura Heinricha von Plötzke. Władzca ten miał zbezcześcić hostię, co skłoniło do zawieszenia kapliczki na drzewie w miejscu profanacji – jako przypomnienie o konieczności modlitw ekspiacyjnych.

Kolejna hipoteza nawiązuje do wierzeń dawnych mieszkańców tych terenów – Prusów Bartów, których stolicą były Barciany. W okolicach tych, na północny wschód, zamieszkiwali Jadźwingowie, wierzący, że dusze zmarłych kobiet rezydują w drzewach lipowych. To właśnie na jednej takiej lipie umieszczono później figurę Matki Bożej.

Legenda głosi, że więźniowi z zamku w Kętrzynie ukazała się Matka Boża, polecając wystrugać jej figurkę w drewnie. Po ukończeniu dzieła więzień został uwolniony, a dzieło zostało umieszczone na lipie przy drodze z Kętrzyna do Reszla, szybko zyskując sławę dzięki licznym cudom. Po sekularyzacji Prus protestanci zniszczyli kaplicę, jednak staraniem Stefana Sadorskiego katolicy odbudowali nową, oddając ją pod opiekę jezuitom i umieszczając w niej kopię obrazu Matki Bożej Śnieżnej.

W miarę upływu czasu stara kaplica okazała się zbyt mała, dlatego została zastąpiona kościołem pod wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny. W 1968 roku kardynał Stefan Wyszyński koronował cudowny obraz Matki Bożej Świętolipskiej, a w 1983 roku papież Jan Paweł II nadał świątyni tytuł bazyliki mniejszej. Dziś Sanktuarium w Świętej Lipce, jedyny kościół jezuicki w Polsce z krużgankiem, jest ozdobiony freskami autorstwa Macieja Jana Mayera oraz zabytkowymi organami z ruchomymi figurkami.

W sezonie letnim Święta Lipka gości koncerty organowe z udziałem artystów z całego świata, a jej sława jako Częstochowy Północy przyciąga około 400 tysięcy pielgrzymów rocznie. Tradycja pielgrzymkowa w tym miejscu sięga XV wieku, czyniąc z niego ważny punkt na mapie duchowej Polski.